دیفای (DeFi) خلاصه شده‌ی عبارت Decentralized Finance یا سیستم‌های مالی غیر‌متمرکز است. اما منظور از دیفای یا سیستم‌های مالی غیر‌متمرکز چیست؟ تعریف کلی‌ای که می‌توان برای سیستم‌های مالی غیر‌متمرکز ارائه کرد، عبارت است از، مجموعه‌ای از دارایی‌های مالی که بر روی یک شبکه‌ی بلاک‌چین در اختیار عموم قرار گرفته می‌شود و واسطه‌های موجود مانند بانک‌ها یا کارگزاری‌ها از میان برداشته می‌شوند. برخلاف سایر سیستم‌های مالی متمرکز مانند بانک‌ها یا کارگزاری‌ها، برای استفاده از خدمات و دارایی‌های مالی موجود در سیستم‌های غیر‌‌متمرکز نیازی به استفاده از شناسه‌های شخصی مانند کد ملی نیست و افراد می‌توانند آزادانه و بدون داشتن محدودیت،‌ در این بازار‌ها شرکت کنند.

ویدئو دیفای (DeFi) یا امور مالی غیرمتمرکز چیست؟

همه‌ی این مزیت‌ها به دلیل استفاده از تکنولوژی بلاک‌چین است، بنابراین برای درک دقیق‌تر< دیفای باید این فناوری را بهتر بشناسیم.بلاک‌چین نوعی پایگاه داده است که در میان شبکه‌ای از کامپیوترها در مکان‌های مختلف به اشتراک گذاشته می‌شود و ساختاری غیرمتمرکز دارد. هدف بلاک‌چین این است که اطلاعات دیجیتالی ثبت و توزیع شود اما امکان تغییر و دستکاری این اطلاعات وجود نداشته باشد و همچنین همه‌ی این اطلاعات به صورت شفاف و غیر متمرکز در اختیار عموم قرار بگیرد.

حالا با توجه به این که شناخت بهتری از بلاک‌چین پیدا کردیم، می‌توانیم تعریف دقیق‌تری از دیفای ارائه دهیم. دیفای در واقع سیستمی است که با استفاده از نرم‌افزار‌های نوشته‌شده در بلاک‌چین این امکان را برای خریداران، فروشندگان، وام ‌دهندگان و وام ‌گیرندگان فراهم می‌کند تا به صورت مستقیم با‌یکدیگر(Peer to Peer) و بدون هیچ واسطه‌ای، معاملات و تراکنش‌های خود را انجام دهند. در واقع هدف سیستم‌های مالی غیرمتمرکز، حذف واسطه‌ها است.

قرارداد‌های هوشمند (Smart Contracts)

با‌ توجه به ساختار غیرمتمرکز دیفای و ارتباط مستقیم خریداران، فروشندگان، وام ‌دهندگان و وام ‌گیرندگان، این سوال پیش می‌آید که این افراد تحت چه مکانیزمی این مبادلات را بین یکدیگر انجام می‌دهند. پاسخ این سوال، قراردادهای هوشمند است. یک قرارداد هوشمند، قراردادی است که به صورت خودکار اجرا شده و شرایط و بندهای توافقی آن در قالب کد‌هایی برنامه‌نویسی شده است. شرایط و توافق‌های موجود در قرارداد و کد‌های برنامه‌نویسی شده در شبکه‌ی بلاک‌چین توزیع شده و وجود دارند. کد‌ها وظیفه‌ی اجرای قرارداد را دارند و تراکنش‌های انجام‌شده قابل ردیابی و غیرقابل بازگشت هستند. در حال حاضر بیشتر قرار‌داد‌های هوشمند بر بستر پلت‌فرم اتریوم کار می‌کنند و در ادامه، دلیل این موضوع را شرح خواهیم داد.

موارد استفاده از دیفای و پلتفرم اتریوم

بیشتر برنامه‌هایی که از دیفای استفاده می‌کنند، بر اساس پلتفرم اتریوم ساخته شده‌اند. دلیل اصلی استفاده‌ی رایج از پلت‌فرم اتریوم در دیفای، زبان‌‌های برنامه‌نویسی موجود در اتریوم است که موجب ایجاد انعطاف‌پذیری بسیار زیادی در قرار‌داد‌های هوشمند می‌شود. در این قرار‌دادها افراد می‌توانند خواسته‌ها و شرایط متفاوتی داشته باشند و این موضوع می‌تواند موجب پیچیدگی این قرار‌دادها شود و با استفاده از زبان‌های برنامه نویسی در پلتفرم اتریوم این امکان فراهم شده است تا بتوان این قراردادهای هوشمند را ساخت و توسعه داد. در ادامه به بعضی از موارد رایج استفاده‌ دیفای اشاره می‌کنیم.

1-صرافی‌های غیرمتمرکز

صرافی‌های غیرمتمرکز(DEXs) در واقع صرافی‌های آنلاینی هستند، که در آن‌ها افراد قادر هستند به صورت مستقیم و بدون واسطه اقدام به تبادل ارز‌های مختلف کنند، مانند تبدیل دلار به بیت‌کوین یا اتریوم. این صرافی‌ها به‌صورت غیرمتمرکز عمل کرده و فاقد یک هسته‌ی کنترل‌کننده هستند. هرکدام از این صرافی‌ها مجموعه‌ای خاص از رمزارز‌ها را پشتیانی می‌کنند و قابلیت معامله‌ی همه‌ی رمزارز‌ها در همه‌ی آن‌ها وجود ندارد. وب‌سایت Defprime یکی از مراجع معروف برای شناسایی و مشاهده‌ی این صرافی‌ها است.

در قسمت مشخص شده در عکس می‌توانیم با انتخاب رمزارز مورد نظر، صرافی‌های غیرمتمرکزی که این رمزارز را پشتیانی می‌کنند را مشاهده کنیم.

2-استیبل‌کوین‌ها

استیبل‌کوین‌ها (StableCoins) رمزارز‌هایی هستند که ارزش آن‌ها وابسته به قیمت یک ارز مانند دلار یا یورو است و این موضوع باعث ثبات ارزش آن‌ها و کمتر بودن نوسانات آن‌ها نسبت به سایر رمزارز‌ها می‌شود. از استیبل‌کوین‌ها می‌توان برای انجام امور مالی و بیمه به صورت غیرمتمرکز استفاده کرد و نسبت به سایر روش‌های رایج، دارای هزینه‌های کمتری است.

3-پلتفرم‌های وام دهی

یکی از رایج‌ترین انواع استفاده از دیفای، پلت‌فرم‌های وام‌دهی (Lending Platforms) است. این پلت‌فرم‌ها، افرادی را که تمایل به گرفتن وام در قالب رمزارز‌ها دارند را به وام‌دهندگان متصل می‌کنند. تفاوت این پلت‌فرم‌های با سیستم‌های مالی متمرکز مالی در این است که در آن‌ها افراد بدون نیاز به استفاده از شناسه‌های شخصی و با گذاشتن وثیقه‌هایی که معمولا در قالب اتر هستند، اقدام به گرفتن وام می‌کنند. وام‌دهندگان نیز از طریق دریافت بهره، درآمد کسب می‌کنند. یکی از روش‌ها و الگوریتم‌های معروفی که با استفاده از آن میزان نرخ بهره به صورت خودکار تعیین می‌شود، مرکب یا compound است. این الگوریتم با استفاده از عرضه و تقاضا میزان نرخ بهره‌ وام‌ها را تعیین می‌کند.

4-بازار‌های پیش‌بینی

بازار‌های پیش‌بینی (Prediction Markets) یکی از رایج‌ترین موارد استفاده از دیفای هستند که بر اساس اتریوم کار می‌کنند. در این بازار‌ها افراد با استفاده از شرط‌بندی بر وقایع مختلف مانند نتایج انتخابات اقدام به کسب سود می‌کنند. مزیت استفاده از سیستم‌های مالی غیرمتمرکز در این بازار‌ها این است که افراد راحت‌تر می‌توانند اقدام به شرط‌بندی و کسب سود در این بازار‌ها کنند، زیرا که در این بازار‌ها به علت غیرمتمرکز بودن فرایند‌ها، دخالت دولت و نهاد‌های قانونی کاهش پیدا می‌کند و موجب تسهیل فعالیت افراد می‌شود.

 5-بسته‌های بیت‌کوین

با این روش می‌توان بیت‌کوین‌ها را به شبکه‌ی اتریوم ارسال کرد تا بتوان به صورت مستقیم بیت‌کوین را در سیستم غیر‌متمرکز اتریوم مورد استفاده قرار داد. بسته‌های بیت‌کوین (WBTCs) این امکان را فراهم می‌کنند تا وام‌دهندگان بتوانند با قرض دادن بیت‌کوین‌های خود از طریق پلتفرم‌های وام دهی و دریافت بهره، اقدام به کسب سود کنند.

سرمایه‌گذاری در دیفای و راه‌های کسب درآمد از آن

با توجه به موارد گفته شده در مورد استفاده‌های دیفای می‌توان گفت، افراد با استفاده از دادن‌ وام‌ و دریافت بهره می‌توانند اقدام به کسب سود در این بازار‌ها کنند. بعضی از سرمایه‌گذاران با استفاده از روش‌هایی مانند کشت سود یا Yield Farming با ریسک بیشتر اقدام به سودآوری بیشتری می‌کنند. در این روش افراد  با استفاده از ذخیره یا وام‌دهیِ دارایی‌های رمز‌نگاری شده اقدام به کسب سود بیشتر همراه با ریسک بیشتر می‌کنند.

حالا این سوال مطرح می‌شود که آیا سرمایه‌گذاری در دیفای بدون ریسک است یا خیر؟

سرمایه‌گذاری در سیستم‌های مالی غیرمتمرکز دارای ریسک است. به‌خصوص برای افراد تازه‌واردی که اطلاعات زیادی در این زمینه ندارند و نمی‌توانند پروژه‌های با‌ ارزش یا بی‌ارزش را تشخیص دهند. در گذشته، بسیاری از پروژه‌ها با شکست مواجه شده‌اند و میلیون‌ها دلار ضرر به سرمایه‌گذاران وارد کرده‌اند. بنابراین قبل از سرمایه‌گذاری در این دارایی‌ها لازم است که در مورد آن‌ها تحقیقات لازم انجام شود. همچنین به دلیل این‌که، زمانی که شرایط و توافقات موجود در قراردادهای هوشمند ثبت می‌شوند، غیر‌قابل برگشت خواهند بود، بنابراین اگر اشکالات و خطاهایی در این شرایط وجود داشته باشد، غیرقابل تغییر بوده و این موضوع می‌تواند ریسک بسیار زیادی داشته باشد.

آینده‌ی دیفای

امروزه افراد زیادی جذب استفاده از دیفای می‌شوند، اما پیش‌بینی این که تا کجا پیشرفت خواهد کرد امری نسبتا دشوار است و بستگی به این دارد که چه افرادی و با چه دلیلی از آن استفاده می‌کنند. بعضی‌ها بر این باور هستند که دیفای می‌تواند مانند شرکت رابینهود (Robinhood.com) حجم بسیار زیادی از سرمایه‌گذاران را جذب کند. دیفای فناوری جدیدی است و هنوز به صورت کامل مورد آزمایش قرار نگرفته و دارای اشکالاتی، به خصوص در زمینه‌های امنیتی و تغییرپذیری است. برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان این فناوری مالی بر این امید هستند که بتوانند اشکالات موجود را برطرف کرده و این فناوری را بهینه‌تر کنند.

آلت‌سیزن AltSeason چیست؟

برای درک مفهوم آلت‌سیزن یا فصل آلت‌کوین‌ها، ابتدا باید تفاوت میان بیت‌کوین و سایر رمزارزها یا همان آلت‌کوین‌ها را درک کنید. به‌طور کلی همه‌ ارزهای دیجیتال به دو دسته‌ بیت‌کوین و آلت‌کوین (Alternative Coin) تقسیم‌بندی می‌شوند و همه‌ رمزارزهایی که بیت‌کوین نیستند، در طبقه بندیِ آلت‌کوین‌ها قرار می‌گیرند. آلت‌کوین از دو قسمت Alt و Coin تشکیل می‌شود، که به معنای کوین جایگزین (برای بیت‌کوین) است.  تا به حال بیشتر از 5 هزار رمزارز آلت‌کوین در سطح جهان، ساخته شده‌است. نمونه‌هایی از معروف‌ترین آلت‌کوین‌ها، عبارتند از اتریوم، ریپل، لایت‌کوین و استیبل‌کوین‌ها. در حال حاضر، اتریوم دارای بیشترین ارزش بازار بعد از بیت‌کوین است. 

در بازار رمزارز‌ها، برای تعیین میزان بزرگی و تسلط یک رمزارز بر بازار، از معیار نسبت مارکت‌کپ استفاده می‌شود. در حال حاضر بیت‌کوین همچنان دارای بزرگ‌ترین مارکت‌کپ در بازار رمزارز‌ها است. بنابراین معمولا، میزان چرخش و ورود پول به بیت‌کوین از سایر آلت‌کوین‌ها بیشتر است. واژه‌ آلت‌سیزن Alt- season یا Altcoin season، زمانی استفاده می‌شود که سرعت چرخش و ورود پول به آلت‌کوین‌ها از بیت‌کوین‌ بیشتر است، یا به عبارتی دیگر، سرمایه‌گذاران تقاضای بیشتری برای خرید و سرمایه‌گذاری در آلت‌کوین‌ها دارند. به هر زمان یا دوره‌ای که در آن بازدهی و سود سایر رمزارز‌ها نسبت به بیت‌کوین بیشتر باشد و موقعیت بهتری برای سرمایه‌گذاری در آلت‌کوین‌ها وجود داشته باشد، آلت‌سیزن گفته می‌شود. این دوره می‌تواند کوتاه‌مدت یا بلندمدت باشد. هرچقدر که نسبت مارکت‌کپ بیت‌کوین نسبت به قبل کاهش پیدا کند، این موضوع باعث تقویت آلت‌سیزن می‌شود.

عوامل موثر بر کاهش تقاضا برای بیت‌کوین و افزایش تقاضا برای آلتکو‌ین‌ها چیست؟

عوامل مختلفی می‌تواند میزان تقاضا برای آلت‌کوین‌ها را افزایش دهد. عرضه و تقاضا برای بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها توسط عوامل مختلفی تحت تاثیر قرار می‌گیرند، عواملی مانند اخبار مثبت و منفی، قانون‌گذاری‌های دولت‌ها، هیجانات ایجاد شده توسط سرمایه‌گذاران عمده و پدیده‌ نصف شدن کارمزد استخراج بیت‌کوین یا Halving events.  

هرکدام از این عوامل تاثیرات مثبت یا منفی بر عرضه‌ و تقاضا بیت‌کوین دارند و هر زمان که میزان تقاضا برای بیت‌کوین کاهش پیدا کند، سرمایه‌گذاران، سرمایه‌های خود را از بیت‌کوین خارج کرده و به عنوان یک Alternative یا جایگزین وارد بازار آلت‌کوینها می‌کنند. 

توسعه‌ پروژه‌های جدید و پیدایش توکن‌ها و کوین‌های پربازده

با به وجود آمدن پروژه‌های جدید که توسط پلت‌فرم‌های Defi پشتیبانی می‌شوند، توکن‌ها و کوین‌های جدیدی به بازار رمز‌ارزها معرفی شده‌اند که از زمان پیدایش تا به حال، سود بسیار زیادی را نصیب سرمایه‌گذاران کرده‌اند. با پیدایش ICOهای موفق و سیستم‌های مالی غیرمتمرکز یا Decentralized Finance سرمایه‌های زیادی به سمت آلت‌کوین‌ها حرکت کرده و موجب کاهش مارکت‌کپ بیتکوین می‌شوند. این موضوعات باعث پیدایش آلت‌سیزن می‌شود. 

اخبار مثبت، منفی و قانون‌گذاری‌ها

بازار رمزارز‌ها تاثیرپذیری بسیار زیادی از اخبار مثبت و منفی و قانون‌گذاری دولت‌ها دارد. مثلا تصویب قوانین مربوط به عدم به رسمیت شناختن بیتکوین به عنوان یک روش پرداختی و ممنوع کردن معاملات آن، باعث کاهش شدید ارزش بیتکوین می‌شود. 

پدیده‌ی نصف شدن پاداش استخراج بیتکوین یا Halving events

پاداشی که برای استخراج بیتکوین به ماینر‌ها داده می‌شود، پس از استخراج هر 210 هزار واحد بلاک، نصف می‌شود. این زمان تقریبا 4 سال طول می‌کشد و پس از هربار که این اتفاق رخ می‌دهد، میزان عرضه‌ بیت‌کوین کاهش پیدا کرده و در نتیجه موجب افزایش قیمت آن می‌شود.

به دنبال افزایش قیمت ، سرمایه‌گذاران سود خود را که از این افزایش قیمت کسب کرده‌اند را از بیت‌کوین خارج می‌کنند و آن را وارد بازار آلت‌کوین‌ها می‌کنند. بنابراین به دنبال هر افزایش پس از پدیده‌ی نصف شدن، یک آلت‌سیزن وجود خواهد داشت.

نحوه‌ی تشخیص و پیش‌بینی آلت‌سیزن

در واقع هیچ روش و قانون خاص و مشخصی برای تشخیص و پیش‌بینی آلت‌سیزن وجود ندارد، اما با توجه به نشانه‌ها و ابزارهای خاص می‌توانپیدایش یک فصل جدید برای آلت‌کوین‌ها را پیش‌بینی‌کرد.  وبسایت  blockchaincenter.net/altcoin-season-index/ یکی از سایت‌های معتبری است که آمار و نمودار‌های خاصی برای پیش‌بینی و وضعیت بازار رمزارز‌ها ارائه می‌کند. 

این وبسایت تعریف مختص به خود را برای آلت‌سیزن دارد. بر اساس تعریف و شاخص‌های موجود در این وبسایت، اگر 75 درصد از برترین و بزرگترین آلت‌کوین‌ها به مدت 90 روز  متوالی، عملکرد بهتری نسبت به بیت‌کوین داشته باشند، به این دوره، آلت‌سیزن گفته می‌شود.

در زمان نوشته شدن این مقاله، این سایت دوره‌ حاضر را آلت‌سیزن می‌شناسد.

همچنین در قسمت‌های پایین‌تر این صفحه، شما می‌توانید آمار‌های عملکرد رمز‌ارز‌های مختلف در 90 روز گذشته و سال را مشاهده کنید. در یک قسمت از این صفحه، رمزارز‌هایی را که نشان‌دهنده‌ آلت‌سیزن و فصل بیت‌کوین هستند،نشان داده می‌شود. همچنین عملکرد و سودآوری این رمزارزها نسبت به یکدیگر نیز مقایسه شده است.

یکی دیگر از تحلیل‌هایی که برای بررسی آلت‌سیزن مورد استفاده قرار می‌گیرد، تحلیل نسبت تسلط بیت‌کوین است. هرچقدر که میزان تسلط بیت‌کوین بر اساس مارکت‌کپ آن کاهش پیدا کند، تقاضا و ورود سرمایه به بازار آلت‌کوین‌ها بیشتر شده و این یک نشانه‌ قوی برای وجود آلت‌سیزن است. برای بررسی نسبت تسلط بیت‌کوین می‌توانیداز شاخص Market Cap BTC dominance یا با نماد BTC.D Index استفاده کنید. در وبسایت TradingView این شاخص به همراه چارت آورده شده است. 

چگونه از فرصت‌های ایجاد شده با آلت‌سیزن، درآمد کسب کنیم؟

بدیهی است که اگر قبل از این که وارد آلت‌سیزن شویم یا در مراحل اولیه‌ آن باشیم، در مورد آن اطلاعات داشته باشیم، آمادگی‌های لازم را کسب کرده باشیم، می‌توانیم عملکرد بهتری در این بازار‌‌ها از خود نشان دهیم و سود بیشتری کسب کنیم. بهتر است تحقیقات لازم را انجام داده و پروژه‌های مختلف را تحلیل و بررسی کنیم. ‌می‌توانیم از شاخص‌ها و ابزار گفته شده در این مقاله و سایر اندیکاتور‌ها برای بررسی پروژه‌ها و آلت‌کوین‌هایِ قدرتمند استفاده کنیم. معمولا توکن‌هایی که متعلق به صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز هستند در دوره‌ی آلت‌سیزن عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند.

تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال یا تحلیل بنیادی

تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال یا تحلیل بنیادی قدم اول در سرمایه‌گذاری در رمزارزها است. سرمایه‌گذاری در رمزارزها مستلزم تحقیقات دقیق و ارزیابی همه معیارهای موجود است. عوامل و معیار‌های مختلفی در موفقیت یک پروژه تاثیرگذار هستند. قبل از سرمایه‌گذاری در هر رمزارز باید عوامل مختلف کمی و کیفی تاثیرگذار در آن را بررسی و تحلیل کنید. در این مقاله سعی ما این است که مهم‌ترین معیار‌های تاثیرگذار بر ارزش رمزارز‌ها را بررسی کنیم و در‌نهایت یک چهارچوب کلی برای تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال ارائه دهیم. لازم به ذکر است که استراتژی و روش هر شخص برای سرمایه‌گذاری متفاوت است و با‌توجه به ریسک‌پذیری و مدیریت افراد تعیین می‌شود. درک تجزیه و تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال به شما کمک می‌کند تا ارزیابی کنید که آیا یک رمزارز ارزش خریدن یا فروختن را دارد یا خیر. 

تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال چیست؟ چه کاربردی در بازار رمزارزها دارد؟

تجزیه و تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال، ارزش ذاتی یک دارایی را تعیین می‌کند و به‌عنوان معیاری بی‌طرف برای ارزیابی ارزش آن تعیین می‌شود. با استفاده از ارزیابی شرایط و زیرساخت‌‌های موجود در پروژه‌های یک رمزارز، می‌توانیم تشخیص دهیم که آیا آن رمزارز با قیمت درستی ارزش‌گذاری شده یا خیر. در‌صورتی‌که قیمت آن کم‌تر از ارزش ذاتی پروژه‌ باشد، احتمال رشد قیمت آن رمزارز در آینده وجود دارد. بازار رمزارز‌ها بسیار نوسانی است. حتی بزرگترین رمزارزها مانند بیت‌کوین و اتریوم نیز دچار نوسانات شدید قیمتی می‌شوند. تجزیه و تحلیل بنیادی، به سرمایه گذاران غیر‌متخصص و معامله‌گران با تجربه کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری در بازار سرمایه‌گذاری کنند. معامله‌گران با استفاده از تحلیل بنیادی می‌توانند به استراتژی‌های موفق‌تری دست پیدا کنند.

تفاوت تحلیل بنیادی سهام شرکت‌ها و رمزارز‌ها

تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال دارای ابعاد و مولفه‌های متفاوتی است. معیار‌هایی مانند سود تقسیمی به ازای هر سهم یا نسبت‌های مالی برای تحلیل فاندامنتال یا تحلیل بنیادی یک رمزارز کاربردی ندارند. معیار‌های مربوط به تحلیل سهام شرکت‌ها باتوجه به ساختار متمرکز آن‌ها ایجاد شده‌است ولی در رمزارزها، این غیرمتمرکز بودن یک پروژه است که به آن ارزش می‌بخشد. بنابراین معیار‌های ارزیابی ارزش بنیادی آن‌ها متفاوت است.

معیار‌های تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال

معیار‌های ارزیابی رمزارز‌ها به‌طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• معیار‌های مربوط به بلاک‌چین (Blockchain Metrics) یا معیار‌های درون‌شبکه‌ای (On chain Metrics)

• معیار‌های مالی (Financial Metrics)

• معیارهای مربوط به پروژه (Project Metrics)

هرکدام از این معیار‌های کلی دارای متغیر‌ها و اجزای مختلفی هستند که در ادامه به بررسی هرکدام از آن‌ها می‌پردازیم.

معیار‌های مربوط به بلاک‌چین یا معیار‌های درون‌شبکه‌ای

مهم‌ترین‌ترین زیربنای یک پروژه، شبکه بلاک‌چین آن است. برای بررسی توانایی‌ها و پتانسیل‌های یک پروژه باید ظرفیت‌های بلاک‌چین آن را بررسی کرد. متغیرهای متفاوتی برای تحلیل و بررسی ظرفیت‌های یک بلاک‌چین وجود دارند که با‌توجه به ساختار آن تعیین می‌شود. سه ویژگی مهمی که براساس تحلیل این معیار‌ها به دست می‌آیند، عبارتند از سرعت (Speed)، امنیت (Security) و تمرکززدایی (Decentralization). این سه ویژگی در واقع تشکیل دهنده‌ مثلث ویژگی‌های مهم یک شبکه بلاک‌چین هستند.

ابتدا باید بررسی کنیم که مکانیزم توافقی یا همان الگوریتمی که یک شبکه بلاک‌چین براساس آن کار می‌کند چیست.

مکانیزم توافقی

مکانیزم توافقی (Consensus Mechanism) عبارت است از فرآیندی که طی آن، تراکنش‌‌ها و اطلاعات شبکه در زنجیره بلوک‌ها ذخیره می‌شوند و مورد توافق و اجماع همه اعضای شبکه است. به‌طوری کلی انواع زیادی از مکانیزم‌های توافقی وجود دارند. شبکه‌های بیت‌کوین و اتریوم که از نسل اول شبکه‌های بلاک‌چین هستند از مکانیزم اجماع اثبات کار (Proof of work) استفاده می‌کنند. سایر شبکه‌های جدیدتر از مکانیزم‌هایی مانند اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می‌کنند که خود آن‌ها هم انواع مختلفی دارند. هرکدام از این مکانیزم‌ها در سرعت، امنیت و تمرکززدایی در شبکه‌های بلاک‌چین موثر خواهند بود.

نرخ هش

 اگر بلاک‌چینی که آن را بررسی می‌کنیم از مکانیزم توافقی اثبات کار استفاده می‌کند، یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که باید در نظر بگیریم نرخ هش (Hash Rate) است. نرخ هش نشان‌دهنده‌ قدرت محاسباتی است که ماینر‌ها برای ساخت بلوک‌های جدید در فرآیند اثبات کار از آن استفاده می‌کنند. نرخ هش براساس داده‌هایی که برای همه در دسترس است تخمین زده‌ می‌شود؛ اما میزان واقعی آن هرگز مشخص نیست. با‌توجه به این‌که افزایش نرخ هش باعث افزایش سودآوری ماینرها می‌شود بنابراین هرچه‌قدر که نرخ هش بالاتر باشد، انگیزه ماینر‌ها برای استخراج رمزارز بیشتر می‌شود و هرچه‌قدر که ماینر‌ها اقدام به استخراج بیشتری کنند، امنیت شبکه نیز بیشتر می‌شود. بنابراین کاهش نرخ هش به‌عنوان یک تاثیر منفی در ارزیابی شبکه بلاک‌چین درنظر گرفته می‌شود. 

یکی از بهترین مراجع برای مشاهده نمودار نرخ هش سایت studio.glassnode.com است.

وضعیت آدرس‌های فعال

معیار آدرس‌های فعال (Active Addresses) نشان‌دهنده‌ میزان فعالیت‌ آدرس‌هایی از دارندگان یک رمزارز در طول زمان است. این فعالیت‌ها شامل ارسال‌ها یا دریافت‌های آن‌ها است. افزایش یا کاهش در میزان فعالیت‌ آدرس‌ها می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از ورود یا خروج پول به یک رمزارز تلقی شود. برای مشاهده این آمارها نیز می‌توان از سایت studio.glassnode استفاده کرد. 

کارمزد تراکنش‌ها و ارزش تراکنش‌ها 

کارمزد تراکنش‌ها (Transaction Fees) عبارت است از میزان پولی که برای انجام یک تراکنش در شبکه گرفته می‌شود و ارزش تراکنش‌ها (Transaction Value) عبارت است از تعداد کل تراکنش‌های انجام‌شده ضرب‌در کارمزد آن‌ها. مثلا اگر کارمزد یک تراکنش در شبکه بیت‌کوین برابر با 250 دلار است و تعداد 10 تراکنش انجام شده‌است، بنابراین ارزش تراکنش برابر است با 2500 دلار.

هرچه‌قدر که ارزش تراکنش‌ها در یک شبکه بلاک‌چین بالاتر باشد، نشان‌دهنده‌ این است که رمزارز موردنظر از گردش مناسبی برخوردار است. کارمزد تراکنش‌ها نشان‌دهنده میزان تقاضا در یک شبکه بلاک‌چین است. به عبارتی نشان‌دهنده حجم تراکنش‌هایی است که با پرداخت‌ کارمزد باید در زنجیره بلوکی شبکه ثبت شوند. هر شبکه کارمزد متفاوتی دارد و هرچه‌قدر که یک شبکه شلوغ‌تر شود و یا مقیاس‌ کم‌تری داشته باشد، کارمزد تراکنش‌ها افزایش پیدا می‌کند.

اگر شبکه بلاک‌چین مورد نظر با مکانیزم اثبات سهام یا Proof of stake کار کند چه عواملی باید در نظر گرفته شود؟

همان‌طور که گفته شد، پروتکل اثبات سهام دارای انواع مختلفی است و اجزا و عملیات‌های متفاوتی نسبت به مکانیزم اثبات کار دارد. به‌جز بیت‌کوین و اتریوم(اتریوم در حال تبدیل به مکانیزم اثبات سهام است) که با مکانیزم اثبات کار اقدام به ساخت بلوک‌های جدید می‌کنند، سایر شبکه‌ها از انواع مختلف مکانیزم اثبات سهام استفاده می‌کنند. در این روش افراد با ذخیره‌سازی یا استیک کردن دارایی‌های خود اقدام به ساخت‌ بلوک‌های جدید می‌کنند. میزان سود‌های استیکینگ، ریسک‌ها و بازیگران مختلف در این فرآیند بسیار مهم هستند. برای تحلیل شبکه‌هایی که بر اساس این فرآیند کار می‌کنند، باید اجزایی که در فرآیند استیکینگ شرکت می‌کنند و مکانیزم تعاملی آن‌ها را بررسی کنید. (برای درک بهتر مقاله مربوط به فرآیند اثبات سهام مطالعه شود)

معیار‌های مالی

تا اینجا نکات کلی مربوط به بررسی فنی شبکه بلاک‌چین را گفتیم. معیار‌های مالی (Financial Metrics) یکی دیگر از ابعاد کلی برای بررسی ارزش بنیادی یک رمزارز است. معیارهای مالی به بررسی عواملی مانند حجم معاملات، ارزش بازار، نقدینگی و سایر مولفه‌های مربوط به معاملات یک رمزارز می‌پردازد. یکی از مهم‌ترین و جامع‌ترین وب‌سایت‌هایی که برای بررسی و تحلیل معیار‌های مالی وجود دارد، Coinmarketcap.com است.

مهم‌ترین معیارهای مالی عبارتند از:

• مارکت‌کپ (Market Capitalization) یا ارزش بازار
• حجم معاملات و نقدشوندگی (Liquidity)
• عرضه در‌گردش (Circulating Supply)

مارکت کپ (Market Cap) یا ارزش بازار

مارکت‌کپ یا ارزش بازار در بازار‌های مالی مختلف، معنا و فرمول محاسبه‌ی تقریبا مشابهی دارد که عبارت است از ارزش فعلی یک واحد از آن دارایی(قیمت بازار) ضربدر تعداد کل آن دارایی. یکی از مهم‌ترین فواید تحلیل ارزش بازار برای ارز‌های دیجیتال، شناسایی میزان ریسک و پاداش آن‌ها است. به‌طور معمول هرچه‌قدر که یک ارز دیجیتال دارای ارزش بازار بیشتری باشد، نوسانات کم‌تری را تجربه کرده و در نتیجه سرمایه‌گذاری در این ارز،‌ دارای ریسک کم‌تری خواهد بود و از طرفی به خاطر پایین بودن نوسانات می‌تواند سود کم‌تری در مقایسه با سایر ارز‌ها با مارکت کپ کم‌تر، داشته باشد. بنابراین رابطه‌ بین مارکت کپ و ریسک، معکوس بوده و هرچه ارزش بازار یک ارز دیجیتال کم‌تر باشد، دارای ریسک بیشتری بوده و سرمایه‌گذاری در آن، همراه با سود یا زیان بیشتری خواهد بود.(برای اطلاعات بیشتر مقاله مارکت‌کپ را مطالعه کنید)

در تصویر زیر لیست 10 رمزارز برتر از نظر میزان بزرگی ارزش بازار را مشاهده می‌کنید.

حجم معاملات و نقدشوندگی

در کنار ارزش بازار، باید حجم معاملات و نقدشوندگی (Liquidity) یک رمزارز را نیز درنظر گرفت. نقدشوندگی یک رمزارز در قالب حجم معاملات اندازه‌گیری می‌شود. حجم معاملات عبارت است از تعداد واحد‌هایی از یک رمزارز که در طول یک بازه زمانی مشخص مورد خرید و فروش قرار می‌گیرند. افزایش حجم معاملات در هنگام شکل‌گیری یک روند خاص، می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای برای ادامه آن روند باشد. بنابراین درهنگام ورود به یک معامله، یکی از مهم‌ترین عوامل، حجم معاملات است. در تصویر زیر در کادر قرمز شده، حجم معاملات رمزارز‌ها در 24 ساعت گذشته را مشاهده می‌کنید.

عرضه در‌گردش 

عرضه در گردش (Circulating Supply) عبارت است از تعداد واحد‌هایی از یک رمزارز که در اختیار عموم قرار دارند و مورد معامله قرار می‌گیرند. در کنار این معیار یک معیار به اسم عرضه کلی (Total Supply) نیز وجود دارد که ثابت است. تعداد عرضه کلی عبارت است تعداد کل واحد‌های یک رمزارز که می‌توانند وجود داشته‌باشند. مثلا تعداد کل واحدهای بیت‌کوین در نهایت می‌تواند به 21 میلیون برسد.‌ عرضه در گردش مانند مقدار سهام شناور یک شرکت در بورس است و عرضه کلی مانند تعداد کل سهام یک شرکت. تعداد عرضه در گردش می‌تواند متغیر باشد و در طول زمان کاهش یا افزایش پیدا کند. در تصویر زیر در کادر قرمز شده میزان عرضه در گردش هر رمز ارز مشخص شده‌است.

معیار‌های مربوط به پروژه 

این معیارها ابعاد و مولفه‌های مربوط به پروژه را بررسی و تحلیل می‌کنند. معیار‌های مربوط به پروژه (Project Metrics)، به بررسی مسائلی مانند اهداف پروژه در طول زمان و نحوه‌ عملکرد آن می‌پردازند.

مهم‌ترین معیار‌های مربوط به پروژه عبارتند از:

• تحلیل پیشینه (Background Analysis)
• وایت‌پیپر رمزارز (Crypto Whitepaper)
• مقایسه با رقیب‌ها (Competitor Comparison)
• نقشه راه پروژه (Product Roadmap)
• توکنمیکس(Tokenomics) و مطلوبیت توکن‌ها

تحلیل پیشینه (Background Analysis)

تحلیل پیشینه (Background Analysis) عبارت است از بررسی سابقه افرادی که در ساخت پروژه مشارکت دارند. بررسی پیشینه افرادی که سازنده یک پروژه هستند به ما کمک می‌کند تا پیش‌بینی دقیق‌تری نسبت به موفقیت یا شکست یک پروژه داشته‌باشیم. به طور مثال سازندگان معروفی که از شبکه‌هایی مانند اتریوم جدا شده‌ و در پروژه‌هایی جدید و مستقل شروع به کار کرده‌اند. مانند چارلز هاسکینسون که از اتریوم خارج شد و شبکه کاردانو را ایجاد کرد. بنابراین بهتر است برای تحلیل یک رمزارز، لیست افرادی که در بخش‌های مختلف آن کار می‌کنند را بررسی کنیم.

وایت‌پیپر رمزارز

وایت‌پیپر‌ (Crypto Whitepaper) یا همان سند مشخصات فنی، توسط سازندگان و توسعه‌دهندگان  ارز‌های دیجیتال ایجاد می‌شوند و هدف آن‌ها ارائه‌ اطلاعات تخصصی، مالی و تجاری پروژه است. وایت‌پیپر‌ توسط متخصصان و افراد حرفه‌ای نوشته می‌شود و مخاطبان آن‌ها سرمایه‌گذارانی هستند که با تحلیل تخصصی و فنی یک فناوری، اقدام به سرمایه‌گذاری در رمز‌ارز‌ها می‌کنند. هدف وایت‌پیپر‌ها توضیح اطلاعات پیچیده و تخصصی در مورد یک محصول یا یک فناوری است. خواندن دقیق و درک درست از وایت‌پیپر‌ها، موضوعی بسیار مهم در سرمایه‌گذاری در رمز‌ارز‌ها است. درک دقیقی از وایت‌پیپر یک رمزارز می‌تواند پتانسیل موجود در فناوری یک پروژه را مشخص کند و نشان دهد که آیا رمز‌ارز مورد نظر دارای ارزش است یا خیر. همچنین از طرفی اگر اشکالات و ریسک‌هایی در پروژه وجود داشته باشند، با خواندن وایت‌پیپر می‌توان از آن‌ها مطلع شد و از سرمایه‌گذاری در آن جلوگیری کرد. بنابراین برای افزایش سود و کاهش ریسک باید حتما وایت‌پیپر‌ها را به درستی مطالعه کرده و آن‌ها را مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم.

مقایسه با رقبا

یکی از مهم‌ترین تحلیل‌ها بررسی وضعیت رقبا (Competitor Comparison) است. مقایسه با سایر پروژه‌ها به ما کمک می‌کند تا پروژه‌های بازنده و برنده را تشخیص دهیم. همچنین شناسایی وضعیت کلی اکوسیستم رمزارزها به ما کمک می‌کند تا پتانسیل‌های یک پروژه را شناسایی کنیم.

نقشه راه پروژه

نقشه راه (Product Roadmap) یک پروژه نشان‌دهنده‌ مسیر کلی یک پروژه از زمان پیدایش آن است. در وب‌سایت رمزارز‌ها می‌توانید نقشه راه آن‌ها را پیدا کرده و مطالعه کنید. در نقشه راه اطلاعاتی مانند تحولات شبکه در زمان‌های مختلف و تغییرات و به‌روزرسانی‌ها آورده می‌شوند. مطالعه وایت‌پیپر برای بررسی وضعیت موجود یک پروژه و این‌که در حال حاضر در چه مرحله‌ای از توسعه و ساخت قرار دارد، بسیار مفید است. بنابراین برای بررسی آینده یک پروژه مطالعه نقشه راه آن ضروری است.

توکنمیکس و استفاده توکن‌ها

توکنمیکس (Tokenomics) یا اقتصاد توکن‌ها به بررسی و مطالعه نحوه تخصیص منابع و توزیع توکن در داخل شبکه و همچنین عرضه و تقاضای بازار برای یک توکن‌ می‌پردازد. هرچه‌قدر که میزان تقاضا نسبت به عرضه افزایش پیدا کند، موجب افزایش قیمت‌ها می‌شود و برعکس. توکنیمکس در‌واقع به بررسی دلایل و فاکتورهای مختلفی می‌پردازد که در قیمت و ارزش یک توکن تاثیر می‌گذارند. هرچه‌قدر که یک توکن استفاده‌های بیشتری در دنیای واقعی داشته‌باشد، ارزش آن نیز افزایش بیشتری پیدا می‌کند. 

نکته پایانی درباره تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال

در این مقاله سعی شد تا یک چهارچوب کلی برای تحلیل فاندامنتال ارزهای دیجیتال ارائه شود. توجه داشته باشید که هرکدام از معیارها و مطالب گفته شده در این مقاله به‌صورت مختصری توضیح داده ‌شده‌اند و برای درک کامل‌تر باید در مقاله‌های دیگر، آن‌ها را به طور جدا مطالعه کنید. هرکدام از این معیار‌ها به روشن شدن قسمتی از ارزش یک رمزارز کمک می‌کنند و به‌تنهایی برای یک تحلیل کامل و دقیق کافی نیستند. بازار رمزارز‌ها بسیار پویا و داینامیک است و همیشه در حال تغییر و تحولات است، بنابراین برای انجام معاملات بهتر و سرمایه‌گذاری در بازار رمزارزها باید همواره اخبار را دنبال کنید و از آخرین رویداد‌ها و به‌روز رسانی‌ها در شبکه‌های مختلف آگاهی کسب کنید. 

اثبات سهام یا proof of stake چیست؟

برای درک بهتر روش اثبات سهام باید بدانید که شبکه‌های بلاک‌چین چگونه کار می‌کنند. در شبکه‌های بلوکی برای ساخته‌‌شدن بلوک‌های جدید و تایید آن‌ها از یک نوع مکانیزم توافقی (Consensus Mechanism) استفاده می‌شود. این مکانیزم همان‌طور که از نامش پیدا است، مورد توافق همه‌ی اعضای موجود در شبکه است. پروتکل اثبات سهام (Proof of stake) در واقع یک نوع مکانیزم توافقی است که برای ساخت و تایید بلوک‌های جدید در شبکه‌های بلاک‌چین، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش در سال 2011 معرفی شد و اگرچه که دارای هدف مشترکی با مکانیزم توافقی اثبات کار (Proof of work) است اما نحوه‌ی عمکلرد کاملا متفاوتی دارد.

درباره مکانیزم اثبات سهام (proof of stake)

از زمان پیدایش بیت‌کوین تا به‌حال، مکانیزم‌های توافقی تغییرات زیادی کرده است. علت اصلی این تغییرات، بهبود امنیت، سرعت و کیفیت ساخته‌‌شدن بلوک‌های جدید و ذخیره‌سازی اطلاعات در شبکه بوده‌است. برای ایجاد و تایید شدن بلوک‌های جدید یا به عبارتی استخراج بیت‌کوین از مکانیزم توافقی اثبات کار یا Proof of work استفاده می‌شود. این مکانیزم دارای سرعت پایین و هزینه‌ی بالایی است. پروتکل اثبات سهام در واقع برای بهبود و رفع مشکلات موجود در مکانیزم توافقی اثبات کار، ایجاد شده‌ است.

هر نوع مکانیزم توافقی دارای اجزای مختلفی است. در پروتکل‌ توافقی اثبات کار، ماینر‌ها یا استخراج‌کننده‌ها با جمع‌آوری اطلاعات اقدام به ساخت بلو‌ک‌های جدید می‌کنند. در واقع آن‌ها در حال استخراج بلوک‌های جدید هستند. این فرایند دارای حجم محاسبات بسیار بالایی است و در نتیجه مصرف انرژی بسیار بالایی دارد. ماینر‌هایی که قدرت محاسبه‌ی بالاتریی دارند، شانس بیشتریی برای ساخت بلوک‌‌های جدید و در نتیجه کسب پاداش دارند. بنابراین داشتن تجهیزاتی که منجر به افزایش قدرت محاسباتی می‌شود، یک عامل مهم برای افزایش درآمد ماینرها است. در واقع در این روش، ماینر‌ها برای دریافت پاداش ایجاد بلوک‌های جدید، با یکدیگر رقابت می‌کنند.

 اما در مکانیزم توافقی اثبات سهام، برای ایجاد و ساخته شدن بلوک‌های جدید از یک الگوریتم متفاوت استفاده می‌شود. در این مکانیزم، بازیگران موجود در شبکه با استفاده از ذخیره‌سازی یا استیک (Staking) کردن دارایی‌های خود در شبکه‌ی بلاک‌چین، اقدام به تایید تراکنش‌های جدید در شبکه می‌کنند. بنابراین به آن‌ها تاییدکنندگان (اعتبارسنج) یا Validators گفته می‌شود. هرکدام از این افراد، یک شاخه ( validator node) را تشکیل می‌دهد. در نهایت بر اساس یک فرایند نیمه شانسی، یکی از این اعتبارسنج‌ها به‌عنوان تاییدکننده و یا در واقع سازنده (ضارب) بلوک جدید انتخاب می‌شود و پاداش تایید بلوک جدید به او تعلق می‌گیرد.

نکته‌ی مهمی که وجود دارد این است که بلوک‌های جدید در روش اثبات سهام استخراج نمی‌شوند، بلکه ضرب می‌شود. رمزارز‌هایی که در بلاک‌چین خود از روش اثبات سهام استفاده می‌کنند، با سکه‌هایی شروع می‌کنند که از قبل استخراج شده‌اند و یا با استفاده از فرایند اثبات کار شروع کرده و به تدریج به اثبات سهم تبدیل می‌شوند.

نحوه‌ی مشارکت در مکانیزم توافقی اثبات سهام

افرادی که می‌خواهند در فرایند ساخت بلوک‌های جدید شرکت کنند، باید بخشی از سکه‌های خود را در شبکه‌ سپرده‌گذاری و قفل کنند. هرچقدر که میزان سکه‌هایی که در شبکه قفل می‌کنند بیشتر باشد، شانس آن‌ها برای انتخاب شدن برای ضرب بلوک جدید و دریافت پاداش بیشتر می‌شود. در واقع هرچقدر که سهم یا استیک آن‌ها بزرگ‌تر باشد، شانس آن‌ها نیز بیشتر است. زمانی که یک شاخه (Node)  به عنوان تایید‌کننده‌ی بلوک جدید انتخاب می‌شود، تمام تراکنش‌های موجود در آن بلوک را بررسی کرده و از صحت آن‌ها اطمینان پیدا می‌کند و سپس آن بلوک را امضا کرده و به زنجیره‌ بلوک‌ها اضافه می‌کند. در نهایت، پس از تایید بلوک، بخشی از کارمزد تراکنش‌ها به‌عنوان پاداش به تایید‌کننده داده‌ می‌شود.

هر Node از اعتبارسنج‌ها می‌تواند سکه‌های قفل شده خود را پس از مدتی مشخص از شبکه خارج کند. مدت زمانی که سکه‌ها در شبکه قفل می‌شوند بستگی به قوانین و مقرارت آن شبکه دارد و متفاوت است. سپس در صورتی که تایید شود، هیچ فعالیت غیرقانونی توسط این گره انجام نشده‌است، کل سکه‌های آن به همراه پاداش‌هایی که دریافت کرده‌است از شبکه خارج می‌شود.

آیا فرایند انتخاب شانسی اعتبارسنج‌ها عادلانه است؟

 ممکن است این سوال برای شما ایجاد شود که میزان استیک هر اعتبارسنج با میزان موفقیت آن‌ها ارتباط مستقیم دارد، بنابراین این فرایند عادلانه نخواهد بود و بیشتر به نفع شاخه‌های ثروتمندتر است. برای این‌که فرایند انتخاب شانسی اعتبارسنج‌هاِ، تنها به نفع افراد ثروتمندتر نباشد، راه‌کارهایی ایجاد شده‌است که عبارتند از:

• انتخاب شانسی بلوک‌ها (Randomized Block selection)
• انتخاب بر اساس سن سکه (Coin age selection)

روش انتخاب شانسی بلوک‌ها

در روش انتخاب شانسی بلوک‌ها (Randomized Block selection) بلوک‌هایی که دارای بیشترین اندازه و کم‌ترین میزان هش (Hash Value) هستند، انتخاب می‌شوند. با توجه به این‌که میزان بزرگی سهام شاخه‌ها برای همه قابل مشاهده‌ است، این موضوع توسط سایر اعتبارسنج‌ها قابل پیش‌بینی است.

روش انتخاب بر اساس سن سکه

در روش انتخاب بر اساس سن سکه (Coin age selection) شاخه‌ها بر اساس زمانی که سهام خود را در شبکه استیک کرده‌اند، انتخاب می‌شوند. عمر سکه عبارت است از تعداد روز‌هایی که سکه‌ها در شبکه استیک شده‌اند، ضرب‌در تعداد سکه‌ها. پس از انتخاب یک شاخه برای تایید یک بلوک، عمر آن‌ شاخه دوباره از صفر محاسبه می‌شود و باید تا مدت مشخصی صبر کند تا بتواند اقدام به مشارکت در ساخت بلوک‌های جدید کند. این موضوع باعث می‌شود تا شاخه‌هایی که دارای سهام بزرگی هستند نتوانند کل شبکه را تحت کنترل خود قرار دهند.

باید توجه داشت که هر شبکه‌ای که از روش اثبات سهام استفاده می‌کند، قوانین و مقررات مخصوص به خود را دارد. بنابراین ممکن است اجزا و فرایند‌هایی که در اینجا توضیح داده شده‌اند، برای هر شبکه متفاوت عمل کنند.

چگونه می‌توانیم به بلوک‌های جدیدی که توسط اعتبارسنج‌ها (validators) ساخته می‌شوند، اعتماد کنیم؟

یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در شبکه‌های بلاک‌چین امنیت است. در روش اثبات سهام برای حل این موضوع، پروتکل‌هایی ایجاد شده است که از اقدامات غیرقانونی و جعل تراکنش‌ها جلوگیری می‌کند. همانطور که پیش‌تر گفته‌ شد، اعتبارسنج‌ها بخشی از سکه‌های خود را به عنوان سهم در شبکه قفل یا استیک می‌کنند. براساس قوانین، در‌صورتی که اقدامات غیرقانونی و تراکنش‌های جعلی در شبکه تشخیص داده‌ شود، اعتبارسنج، بخشی از سکه‌های خود را به عنوان جریمه از دست می‌دهد. بنابراین سهم اعتبارسنج که در شبکه قفل شده‌است از اقدامات غیرقانونی توسط اعتبارسنج جلوگیری کرده و به عنوان یک انگیزه برای عدم تخلف عمل می‌کند. بنابراین تا زمانی که سهامی که اعتبارسنج در شبکه استیک کرده‌ است، بیشتر از کارمزد تراکنش‌ها باشد، اعتبارسنج اقدام به جعل تراکنش‌های غیرقانونی نمی‌کند، زیرا که سودی که از این راه کسب می‌کند از ضرری که متحمل می‌شود، بیشتر است.

حمله‌ی 51 درصد ٪51 Attack

تنها در صورتی که اعتبارسنج 51 درصد از کل رمزارز‌های موجود در شبکه را داشته‌باشد، می‌تواند کل شبکه را کنترل کرده و تراکنش‌های جعلی را در شبکه ثبت کند. از لحاظ تئوری این موضوع درست است ولی از لحاظ عملی احتمال این‌که کسی بتواند 51 درصد از کل رمزارز‌های یک شبکه را خریداری کند، بسیار پایین است.

مکانیزم اثبات سهام تا چه میزان غیرمتمرکز است؟

مکانیزم توافقی اثبات سهام از روش اثبات کار غیرمتمرکزتر است. در روش اثبات کار، ماینر‌ها می‌توانند با استفاده از تجمیع استخر‌های استخراج، فرایند استخراج بیت‌کوین را تحت کنترل خود قرار داده و آن را متمرکز کنند. در صورتی که این اتفاق رخ بدهد، آن‌ها می‌توانند اقدام به جعل تراکنش‌ها کنند. 

همچنین با توجه به گران بودن تجهیزات استخراج و هزینه‌ی بالا در مکانیزم اثبات کار، افراد کم‌تری می‌توانند در استخراج بلوک‌های جدید مشارکت کنند. اما با توجه به این‌که در فرایند اثبات سهام، افراد می‌توانند با هزینه‌ی خیلی کم‌تری در تولید بلوک‌های جدید شرکت کنند، تعداد اعتبارسنج‌ها افزایش پیدا کرده و در نتیجه غیرمتمرکز‌تر خواهد بود.

نحوه‌ی محاسبه‌ی سود اعتبارسنج‌ها در مکانیزم اثبات سهام چگونه‌ است؟

هر شبکه‌ی بلاک‌چین، روش مخصوصی برای محاسبه‌ی میزان سود استیکینگ دارد. برخی از شبکه‌ها بر پایه‌ی بلوک‌ها این کار را انجام می‌دهند و عوامل مختلفی را در نظر می‌گیریند، مانند:

• نرخ تورم
• میزان کوین‌های استیک شده توسط اعتبارسنج (validator) 
• مدت زمانی که اعتبارسنج به صورت فعال، در حال استیک کردن بوده است
• تعداد کل کوین‌های استیک‌شده در شبکه
• و سایر عوامل..

برخی دیگر از شبکه‌ها سود استیکینگ را بر اساس درصدی ثابت و معمولا سالانه محاسبه می‌کنند. این نرخ سود‌ها برای جبران هزینه‌ی نرخ تورم، به اعتبارسنج‌ها داده می‌شود. تورم باعث تشویق افراد به شرکت در فرآیند استیکینگ می‌شود و در این مدل، اعتبارسنج‌ها می‌توانند به‌صورت دقیق نرخ سود استیکینگ را محاسبه کنند. قابل پیش‌بینی بودن نرخ سود مزیت بیشتری نسبت به نامعلوم بودن آن دارد و می‌تواند موجب افزایش مشارکت افراد در استیکینگ شود.

یکی از معروف‌ترین سایت‌هایی که در آن میزان سود و پاداش استیکینگ برای رمز‌ارز‌های مختلف وجود دارد، StakingRewards.com است. 

ریسک سرمایه‌گذاری به عنوان یک اعتبارسنج در مکانیزم اثبات سهام

باید در نظر داشته باشیم که استیکینگ دارای ریسک‌هایی است که باید قبل از ورود به این فرآیند، آن‌ها را بررسی کرد. اول این که با توجه به غیرمتمرکز بودن این فرآیند، قانون گذاری و نظارت مشخصی در آن وجود ندارد. همچنین مدت زمانی که پول شما در این فرآیند بلوکه می‌شود، موضوع مهمی است، زیرا که می‌تواند باعث ایجاد ضرر و یا از دست دادن  فرصت کسب سود بیشتر  برای شما شود. بنابراین بهتر است رمزارز‌هایی را که می‌خواهید برای مدتی بیش از یک سال نگه‌داری کنید را برای استیک کردن استفاده کنید. زیرا که اگر قیمت دارایی‌های استیک شده افزایش چشم‌گیری پیدا کند، به دلیل بلوکه بودن پول در استیکینگ، سرمایه‌گذار قادر به فروش آن‌ها نیست و در این موقعیت استیکینگ می‌تواند سود زیادی برای سرمایه‌گذار داشته باشد. همچنین در صورت کاهش چشم‌گیر قیمت رمزارز‌های استیک شده، سرمایه‌گذار در هنگام برداشت دارایی‌های خود با ضرر مواجه خواهد شد. به همین دلیل بهتر است دارایی‌هایی که قصد دارید آن‌ها به صورت بلند مدت نگه‌داری کنید را برای استیکینگ استفاده کنید.

بررسی مکانیزم اثبات سهام در شبکه‌های مختلف و مزیت‌های آن

 مکانیزم اثبات سهام دارای مزیت‌های زیادی است. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های آن مصرف انرژی بسیار پایین است. این روش دارای سرعت و امنیت بسیار بالایی است و می‌تواند به عنوان یک بستر بسیار مناسب برای ساخت و توسعه‌‌ی سیستم‌های دیفای مورد استفاده قرار بگیرد. همان‌طور که اشاره شد، کلیت این روش تقریبا ثابت است، ولی اجزا و سیستم عملکرد آن در شبکه‌های مختلف، بایکدیگر فرق می‌کند.

مثلا شبکه‌ی کاردانو (Cardano) و پولکادوت (Polkadot) هردو از مکانیزم توافقی اثبات سهام استفاده می‌کنند، اما اجزا و روش آن‌ها با یکدیگر متفاوت است. با توجه به مسائل و مشکلات مربوط به شبکه‌های بلاک‌چین، این مکانیزم در حال تغییر و تحول است.

چالش‌های موجود در شبکه‌ بلاک‌چین

یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در شبکه‌ بلاک‌چین مقیاس‌پذیری (Scalability) است که فرایند اثبات سهام آن را بهبود بخشیده است. مقیاس‌پذیری عبارت است از، قابلیت افزایش کارایی یک شبکه از طریق افزایش منابع و امکانات محاسباتی.  یکی از بزرگترین مشکلات مکانیزم اثبات کار این است که مقیاس‌پذیر نیست. اما درساختار مکانیزم اثبات سهام، این قابلیت به وجود می‌آید تا شبکه‌های بلاک‌چینی که از این مکانیزم استفاده می‌کنند، مقیاس پذیر شوند. 

روش اثبات سهام دارای کاربردهای بیشتری نیز است. این مکانیزم به همه‌ی افرادی که دارای بخشی از یک رمزارز هستند، اجازه می‌دهد تا در سیستم آن شبکه حق رای و تصمیم‌گیری داشته باشند. اما در روش اثبات کار، تنها ماینرها هستند که می‌توانند برای ایجاد تغییرات در شبکه تصمیم‌گیری کنند. مثلا در شبکه‌ی کاردانو افراد با استفاده از سیستم خزانه (مقاله‌ی کاردانو مطالعه شود) می‌توانند در تصمیمات گرفته شده برای توسعه‌ی شبکه مشارکت کنند. این موضوع می‌تواند باعث افزایش عدم تمرکز و خودپایداری در شبکه‌های بلاک‌چین شود.

ارز دیجیتال چین‌لینک (Link) را می شناسید؟ توکن اختصاصی ChainLink چیست؟ بلاک‌چین با وجود داشتن مزایای متعدد، محدودیت‌های خاص خود را دارد. یکی از این محدودیت‌ها بسته بودن شبکه بلاک‌چین است. این بسته بودن به‌خاطر حفظ امنیت و یکپارچگی شبکه است اما ورود اطلاعات به بلاک‌چین را سخت‌تر می‌کند. به‌عبارتی به نوعی پل نیاز است تا میان دنیای بلاک‌چین و دنیای واقعی ما ارتباط برقرار کند. این پل برای آسان‌تر شدن انتقال داده از دنیای ما به دنیا بلاک‌چین ساخته می‌شود. به‌ این پل‌ها اوراکل گفته می‌شود. امروز می‌خواهیم با یکی از اوراکل‌های غیرمتمرکز که در چندماه اخیر به‌شدت محبوب شده است آشنا شویم.

معرفی رمز ارز چین لینک Chainlink

برای معرفی رمز ارز چین‌لینک و نحوه عملکرد این ارز ابتدا باید با دو مفهوم قرارداد هوشمند و اوراکل‌ها آشنا شوید.

مفهوم قرارداد هوشمند

قرارداد هوشمند شامل تعدادی کد نرم‌افزاری است که توسط طرفین قرارداد تنظیم شده و بر روی بلاک‌چین اجرا می‌شود. در این قرارداد‌، سیستم با‌توجه به بندهای ذکر شده در قرارداد به صورت خودکار عمل می‌کند و عملا کسی نمی‌تواند دخل و تصرفی در قرارداد داشته باشد. اکنون با زدن یک مثال واقعی از خودم، تفاوت قرارداد عادی و قرارداد هوشمند را شرح می‌دهم.

مثال قرارداد هشمند

چند ماه پیش تصمیم گرفتم موتورم را بفروشم. برای همین یک آگهی در برنامه دیوار گذاشتم. چند روز بعد برای موتور مشتری پیدا شد. با مشتری و پدرم به بنگاه رفتیم و قولنامه نوشتیم. در قولنامه ذکر کردیم که مقداری از پول موتور بعد از زدن سند از خریدار گرفته شود. بعد از این‌که سند موتور را به نام خریدار کردم، خریدار باقی پول موتور را به من نداد و سرم کلاه گذاشت. درواقع من چوب اعتماد به طرف مقابلم را خوردم. قرارداد‌های هوشمند برای این به وجود‌ آمده‌اند که نیازی به اعتماد کردن نباشد. زیرا کد‌های کامپیوتری به صورت خودکار عمل می‌کنند و احتمال تقلب صفر می‌شود. در این قرارداد‌ها شرایط و بندها توسط طرفین بررسی و تنظیم می‌شوند. سپس آن‌ها را توسط یک برنامه‌نویس تبدیل به کدهایی می‌کنند تا روی بلاک‌چین پیاده‌سازی شود. در آخر پس از به اجرا در‌آمدن قرارداد روی بلاک‌چین، هیچ‌یک از طرفین حتی برنامه نویس‌هم نمی‌تواند جلوی اجرای آن را بگیرد. زیرا سیستم طبق بندهای قرارداد عمل خواهد کرد.

مفهوم اوراکل ها

برای تنظیم یک قرارداد هوشمند، باید اطلاعات دنیای حقیقی و واقعی رو وارد بلاک‌چین کنیم. این‌کار به‌وسیله اوراکل‌ها (Oracles) انجام می‌شود. درواقع ‌اوراکل‌ها پلی میان دنیای واقعی و دنیای بلاک‌چین هستند. زیرا شما نمی‌توانید به‌سادگی اطلاعات غیربلاک‌چینی یا عادی را وارد بلاک‌چین کنید. درواقع اطلاعات خارج از زنجیره بلاک‌چین باید تغییر کرده و به فرمت اطلاعات درون زنجیره‌ای تبدیل شوند. به‌دلیل تفاوت زبان خارج و داخل زنجیره اوراکل‌ها ابداع شدند.

در تنظیم یک قرارداد هوشمند اوراکل‌ها اطلاعات ما را دریافت، تایید و در بلاک‌چین ثبت می‌کنند. اما در حال حاضر اوراکل‌ها به‌صورت متمرکز هستند. وقتی چیزی متمرکز باشد احتمال خطا نیز به‌وجود می‌آید. حال ممکن است از خود بپرسید که مگر قرارداد هوشمند بدون نقص عمل نمی‌کند پس مشکل در کجا است؟

فرآیند انتقال پول از خزانه دولت به بانک‌ها را به‌خاطر دارید. در این فرآیند، پول از ضراب‌خانه بانک مرکزی با تعدادی ماشین حمل پول، به شعبه‌های بانک‌های سراسر کشور، انتقال می یابد. در این حین تنها جایی که انتقال پول به‌خطر می‌افتد، زمان حمل پول با ماشین‌ها است. اگر سارقی بخواهد پول‌ها را سرقت کند، بهترین زمان برای انجام این‌کار، زمان حمل پول با ماشین است.

فرآیند تنظیم قرارداد هوشمند نیز عین انتقال پول است. زمانی که می‌خواهید بندهای قرارداد را وارد بلاک‌چین کنید، ممکن است هکرها اطلاعات را قبل از وارد شدن به بلاک‌چین تغییر دهند. به‌عبارتی تنها جایی که هکرها می‌توانند داده‌ها را دستکاری کنند، حین انتقال به زنجیره بلاک‌چین است. این‌جا است که اوراکل‌ها به ما کمک می‌کنند تا اطلاعات با امنیت کامل وارد زنجیره بلاک‌چین شوند. 

چین‌لینک چیست؟

چین‌لینک یک اوراکل غیرمتمرکز است که به ‌ما کمک می‌کند تا اطلاعات خارج از زنجیره بلاک‌چین را به‌راحتی و بسیار امن وارد زنجیره بلاک‌چین کنیم. به‌نوعی چین‌لینک نقش یک مترجم را میان دنیای واقعی و قرارداد هوشمند بازی می‌کند. سایت رسمی ChainLink خود را این‌گونه تعریف می‌کند.

شبکه چین لینک، ورودی‌ها و خروجی‌های معتبر غیر قابل دستکاری را برای تمامی قرارداد هوشمند پیچیده روی هر بلاکچینی فراهم می‌کند.

این اتریوم بود که برای اولین بار مفهوم قرارداد هوشمند یا SmartContract را وارد بلاک‌چین کرد. اما قراردادهای هوشمند اتریوم تنها روی داده‌های درون بلاک‌چینی متمرکز شده‌اند و از داده‌های خارج بلاک‌چین غافل شده‌اند. چین‌لینک با هدف ایجاد ارتباط میان دنیای خارج و بلاک‌چین ایجاد شد. 

درباره تاریخچه ChainLink

داستان پیدایش این رمز ارز به سال 2014 بازمی‌گردد. در آن سال ایده ساخت یک قرارداد هوشمندی که تمامی افراد بتوانند بدون نیاز به داشتن دانش خاصی ایجاد کنند شکل گرفت. اما پیشرفت این پروژه مرهون تلاش سه نفر بود که عبارتند از Sergey Nazarov، Steve Ellise و Ari Juels

سرگئی نظروف یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل Chainlink Labs است. او فارغ التحصیل رشته مدیریت بازرگانی از دانشگاه نیویورک با تمرکز بر فلسفه و مدیریت است. در سال 2014، او CryptaMail را تأسیس کرد؛ یک سرویس ایمیل کاملاً غیرمتمرکز و مبتنی بر بلاک‌چین. 

استیو الیس نیز در سال 2010 در رشته کامپیوتر از دانشگاه نیویورک فارغ التحصیل شد. درست پس از فارغ التحصیلی، او مهندس نرم افزار در Pivotal Labs شد. در سال 2014، او Secure Asset Exchange را تأسیس کرد، شرکتی که دسترسی آسان به وب را برای مبادله دارایی غیرمتمرکز تسهیل می‌کرد.

سومین شخص تاثیر‌گذار در این پروژه، Ari Juels است. جوئلس استاد علوم کامپیوتر در Cornell Tech و مدیر IC3 است. او به همراه استیو الیس و سرگئی نظروف در تاریخ 14 سپتامبر 2017، وایت‌پیپر چین‌لینک را منتشر کردند.

توکن اختصاصی ChainLink چیست؟

توکن بومی چین‌لینک LINK نام دارد. LINK یک توکن بر بستر بلاک‌چین اتریوم (ERC-20) است. از این توکن برای پرداخت کارمزد معاملات و هزینه خدمات درون شبکه‌ای استفاده می‌شود. این توکن همچنین با هدف تشویق کاربران برای استیک‌کردن این رمز ارز استفاده می‌شود. توکن LINK در سال 2017 با قیمت زیر 20 سنت راه‌اندازی شد و تا سال 2019 زیر 1 دلار باقی ماند. در سال 2020، قیمت به سرعت شروع به افزایش کرد. در‌واقع، قیمت از زیر 2 دلار در اوایل سال 2020 به حداکثر 52 دلار در سوم ماه May 2021 افزایش یافت.

در تاریخ 17 سپتامبر 2021، Chainlink با مارکت‌کپ 12 میلیارد دلاری در رتبه چهاردهم سایت کوین‌مارکت‌کپ قرار دارد. همچنین قیمت این رمز ارز 29 دلار است.

میزان توکن‌های در گردش چقدر است؟

در طول عرضه اولیه (ICO) چین‌لینک، حداکثر عرضه  توکن LINK، یک میلیارد واحد اعلام شد. در حال حاضر حدود 419،009،556 واحد از این توکن یا به‌عبارتی حدود 42 درصد از کل توکن‌ها در حال گردش است. 

بر اساس اسناد ICO مقدار 35 درصد از کل توکن‌ها به اپراتورهای گره و ایجاد انگیزه از اکوسیستم اختصاص می‌یابد. 35 درصد دیگر توکن‌های LINK در طول رویدادهای فروش عمومی توزیع می‌شود. در نهایت 35 درصد باقیمانده توکن‌ها، بابت توسعه مستمر اکوسیستم و شبکه Chainlink به شرکت اختصاص داده شده‌است.

نحوه عملکرد بلاک‌چین چین‌لینک

همانطور که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، داده‌های مختلف خارج از زنجیره بلاک‌چین در سمت چپ تصویر و داده‌های رمزنگاری شده در زنجیره بلاک‌چین در سمت راست تصویر قرار دارد. داده‌های عادی به وسیله ChainLink که در سمت چپ تصویر با یک مکعب نشان داده شده‌است به فرمتی خاص تغییر یافته و به بلاک‌چین منتقل می‌شوند. درواقع این تصویر به‌صورت اجمالی عملکرد شبکه چین‌لینک را به نمایش می‌گذارد. اما به‌صورت دقیق‌تر، این فرآیند شامل مراحل زیر می‌شود:

• قرارداد هوشمند برای دسترسی به دیتای مورد نیاز خود یک درخواست ارسال می‌کند.
• پروتکل Chainlink این درخواست را ثبت کرده و آن را به نودهای خود ارسال می‌کند تا پیشنهاد‌های خود را در مورد این درخواست ارائه دهند. در این مرحله یک قرارداد هوشمند از طرف چین‌لینک با نام chainlink Service Level Agreement یا به‌اختصار SLA ایجاد می‌شود. SLA با هدف جمع‌آوری اطلاعات از منابع خارج از بلاک‌چین برای قرارداد هوشمند ایجاد می‌شود.

قرارداد هوشمند ایجاد شده توسط چین‌لینک (SLA) خود شامل 3 قرارداد فرعی می‌شوند:

• قرارداد هوشمند اعتبار

این قرارداد هوشمند عملکرد نودهای حاضر در شبکه را ارزیابی می‌کند. در این ارزیابی نودهایی که ناکارآمد و غیرقابل اعتماد باشند از شبکه حذف شده و نودهایی که عملکرد خوبی دارند، تایید می‌شوند.

• قرارداد هوشمند تطبیق سفارش

درخواست قرارداد را به نود‌های چین‌لینک می‌رساند و پیشنهاد آنها را در صورت درخواست، دریافت می‌کند. سپس نوع و تعداد صحیح نودها را برای پاسخ‌گویی به درخواست تعیین می‌کند.

• قرارداد هوشمند تجمع

تمام اطلاعات جمع‌آوری شده توسط اوراکل‌های انتخاب شده را برای ارزیابی، تطبیق و تایید نهایی جمع‌آوری می‌کند.

چین‌لینک برای اطمینان بیشتر از این داده‌ها، آن‌ها را توسط چندین منبع معتبر چک می‌کند. این‌ کار با کمک سیستم تایید اعتبار داخلی چین‌لینک انجام می‌شود. این سیستم به‌گونه‌ای طراحی شده‌ است که بتواند با دقت بالایی منابع قابل اعتماد را شناسایی کند. به لطف این سیستم دقت نتایج در حد قابل قبولی افزایش می‌یابد و داده‌ها از حملات احتمالی محفوظ می‌مانند.

قراردادهای هوشمندی که برای دریافت داده‌های مورد نیاز خود به نودهای چین‌لینک درخواست ارسال کرده بودند، در ازای خدمتی که نودهای چین‌لینک برای آن‌ها انجام می‌دهند (جمع‌آوری داده)، به آن‌ها توکن LINK اهدا می‌کنند. مقدار توکن‌های درخواستی نیز بر اساس شرایط بازار، توسط نودها تعیین می‌شود. نودهای چین‌لینک نیز برای اطمینان از تعهد طولانی مدت خود به پروژه، مقداری توکن در شبکه استیک می‌کنند.

مزایای چین‌لینک ChainLink

• شبکه قابل اطمینان و ضد دستکاری است.
• اتصال به  API های مختلف بدون هرگونه درز اطلاعاتی صورت می‌گیرد.
• محاسبه امن خارج از زنجیره

شبکه غیرمتمرکز نوهای چین‌لینک باعث خودکارسازی قراردادها و کاهش مداخلات دستی و سرورهای متمرکز می‌شود.

شرکای تجاری ChainLink

سایت رسمی چین‌لینک، شرکای تجاری خود را لیست کرده است. در این لیست نام‌های بزرگی از جمله صرافی بایننس، هوبی، کراکن و سایت‌های مطرحی مانند CoinGecko دیده می‌شود. قطعا با همکاری این کمپانی‌های مشهور، این پروژه آینده درخشانی خواهد داشت.

 علاوه‌بر شرکای تجاری که در تصویر بالا می‌بینید، پروژه‌های دیفای مشهوری همچون Synthetix و Aave به چین‌لینک متکی هستند. زیرا پروژه‌های دیفای نیاز اساسی به داده‌های خارج زنجیره بلاک‌چین دارند. شاید با خود فکر کنید که چین‌لینک بدون عیب و نقص است اما جالب است بدانید که در سپتامبر 2020، به شبکه چین‌لینک حمله شد و 700 اتریوم از کیف‌پول‌های نودها به سرقت رفت. این حمله به‌سرعت برطرف شد اما به ما یادآوری می‌کند که هیچ رمز ارز و شبکه‌ای به‌صورت قطعی ایمن از حملات مهاجمین نیست.

بهترین کیف‌پول‌ها برای نگهداری از توکن LINK

با گذشت زمان، روزبه‌روز به کیف‌پول‌هایی که از توکن LINK پشتیبانی می‌کنند، اضافه می‌شود. این توکن بر بستر شبکه اتریوم قرار دارد، به‌همین علت می‌توانید از کیف‌پول‌هایی که از توکن‌های اتریوم پشتیبانی می‌کنند استفاده کنید.

در جدول زیر می‌توانید پنج کیف‌پول از محبوب‌ترین کیف‌پول‌های موجود در بازار برای نگهداری از توکن‌های LINK را مشاهده کنید. حتما ولت خود را از منابع معتبر دانلود کنید. برای مثال می‌توانید از سایت اصلی رمز ارز یا در گوگل‌پلی و اپ‌استور کیف‌پول موردنظرتان را پیدا کرده و دانلود کنید.

چه صرافی‌هایی از توکن Link پشتیبانی می‌کنند؟

همانطور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، توکن Link در صرافی‌های مشهوری همچون بایننس، کوین‌بیس، هوبی، بیت فینیکس، کوکوین، کراکن و تعداد زیادی از صرافی‌های دیگر لیست شده است.

سخن آخر

چین‌لینک یکی از پروژه‌هایی است که یکی از محدودیت‌‌های اساسی بلاک‌چین را برطرف کرده است. چین لینک به ما اجازه می‌دهد تا راحت‌تر از همیشه اطلاعات خود را با قرارداد هوشمند به اشتراک بگذاریم. همچنین رشد این ارز در ماه‌های اخیر نشان از استقبال کاربران از این پروژه دارد. اگر می‌خواهید روی یک پروژه منحصر‌به‌فرد سرمایه‌گذاری کنید، چین‌لینک می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

توکنمیکس (Tokenemics) یا اقتصاد توکن‌ها چیست و چه کاربردی دارد؟

توکنمیکس (Tokenemics) یکی از مهم‌ترین معیارها در ارزش‌گذاری ارزهای دیجیتال است. در سال 2020 شاهد سقوط بازارهای مالی در سراسر جهان به‌علت همه‌گیری کووید بودیم. با این‌حال، سال 2020 سالی بود که در آن سرمایه‌های زیادی وارد بازار ارزهای دیجیتال شد. دلیل هجوم بسیاری از سرمایه‌گذاران به این بازار این بود که آن‌ها بازار رمزارزها را به‌عنوان یک جایگزین مناسب برای سایر بازارها می‌دیدند. از سال 2021 تعداد زیادی از پروژه‌های دیفای (Defi) وارد بازار ارزهای دیجیتال شدند و تحلیل پروژه‌هایی که واقعا ارزش سرمایه‌گذاری را دارند، تبدیل به یک فرآیند پیچیده و تخصصی شده است. این موضوع، باعث پیدایش این سوال می‌شود که چگونه می‌توانیم ارزش واقعی یک توکن یا یک ارز دیجیتال را پیدا کنیم. یکی از بهترین روش‌ها برای ارزش‌گذاری و ارزیابی یک پروژه توکنمیکس یا اقتصاد توکن‌ها (Token Economics) است. در این مقاله به موضوع توکنمیکس می‌پردازیم و عوامل مختلف و کاربردهای آن را بررسی می‌کنیم.

اهمیت مکانیزم عرضه و تقاضا

اهمیت مکانیزم عرضه و تقاضا و سیاست‌های توزیع و تخصیص پول در سیستم‌های اقتصادی

برای درک بهتر مفهوم اقتصاد توکن‌ها (Token Economics) بهتر است یک آشنایی اولیه و سطحی از اقتصاد در دنیای واقعی داشته باشیم. سیاست‌های پولی یکی از ابزارهای مهم در تثبیت و تنظیم ارزش پول در اقتصاد کلان است. در سیستم اقتصاد سنتی، اقتصاد‌دان‌ها با استفاده از داده‌های رسمی مربوط به عرضه پول‌، بر انتشار ارزها نظارت می‌کنند. اعدادی که آ‌ن‌ها گزارش می‌کنند، به‌طور کلی به چند دسته M1 ، M2 و در بعضی از کشورها به M3 و M4 نیز دسته‌بندی می‌شوند. توضیح کامل این سیستم تقسیم‌بندی در این مقاله نمی‌گنجد اما کافی است بدانید که این دسته‌بندی براساس میزان نقدشوندگی پول‌ها است. یعنی پول‌هایی که دارای بیشترین نقدشوندگی هستند در دسته‌بندی M1 قرار می‌گیرند و به‌ترتیب پول‌هایی که دارای نقد‌شوندگی کم‌تری هستند در دسته‌های M2 و غیره، قرار می‌گیرند. این اعداد باعث افزایش شفافیت و نظارت بر جنبه‌های مختلف عرضه ارزها کمک می‌کند.

این اعداد و آمارها از اهمیت زیادی برخوردار هستند زیرا در طول تاریخ، دولت‌ها همیشه اقدام به انتشار و ایجاد پول‌های جدید کرده‌اند. بدیهی است، اداره یک کشور در زمان جنگ یا بحران‌های مختلف می‌تواند بسیار گران باشد و افزایش درآمد یا ایجاد تعادل در بودجه در این زمان‌ها آسان نیست و در‌نتیجه از نظر سیاسی صرفاً ایجاد و چاپ پول بیشتر، صرفه بیشتری دارد.

در دنیای مدرن، مواردی مانند نجات بانک‌ها از بحران‌های مالی و بروز پاندمیک‌ها، باعث شده تا دولت‌ها در سراسر جهان اقدام به چاپ و انتشار مقدار قابل توجهی پول جدید، کنند. درحالی که دولت‌ها بر این فرایند نظارت می‌کنند، ایجاد ارز اضافی می‌تواند باعث کاهش آهسته یا سریع ارزش پول موجود شود. به این کاهش ارزش پول، تورم گفته می‌شود و زمانی که افزایش قیمت‌ها در بازه‌های زمانی کوتاه‌تری اتفاق می‌افتد، تورم بسیار ملموس‌تر می‌شود. در دنیای ارزهای دیجیتال نیز سیاست‌های پولی خاصی وجود دارند که ارزش واحدهای یک رمزارز را تحت تاثیر قرار می‌دهند. با مطالعه اقتصاد توکن‌ها می‌توان سیاست‌های مربوط به عرضه یک ارز دیجیتال را بررسی کرد.

توکن (Token) چیست؟

قبل از وارد شدن به موضوع توکنومیکس، باید نگاهی به معنای توکن داشته باشیم. هر توکن یک واحد دیجیتالی از یک ارز رمزنگاری شده است (Cryptocurrency) که به‌عنوان یک دارایی استفاده می‌شود یا به نمایندگی از یک سرویس خاص در بستر یک بلاک‌چین مورد استفاده قرار می‌گیرد. توکن‌ها برای موارد مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند اما رایج‌ترین استفاده آن‌ها در موارد امنیتی، کیفیتی و مدیریت شبکه است. داشتن یک توکن مانند داشتن اوراق بهادار است که به دارندگان آن حقوق خاصی تعلق می‌گیرد. این کاربردها باتوجه به شبکه و پروژه‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد و طیف وسیعی را شامل شود. مثلا صرافی‌های دیجیتال برای کاربردهای درون اکوسیستم خود یک توکن بومی دارند. دارندگان این توکن‌ها از امتیازات خاصی برخوردار می‌شوند. مثلا درصورت داشتن تعداد خاصی از توکن بومی یک صرافی دیجیتال، معامله‌گر کارمزد کم‌تری برای معاملات خود پرداخت می‌کند یا می‌تواند با استیک کردن توکن خود، کسب درآمد کند. 

توکنمیکس (Tokenics) چیست؟

پس از این‌که تعریف کاملی از توکن را ارائه کردیم، وقت آن است که توکنمیکس را توضیح دهیم. توکنمیکس (Tokenemics) درواقع ترکیبی از دو واژه لاتین توکن (Token) و اقتصاد (Economics) است، که در نهایت به‌معنی توکنمیکس یا اقتصاد توکن‌ها است. توکنمیکس ساختار کلی توکن‌ها و نحوه تولید، عرضه و استفاده از آن‌ها در اکوسیستم یک پروژه بلاک‌چین را توضیح می‌دهد. دقیقا مانند سیستم‌های رایج اقتصادی، توکنمیکس چهارچوب کلی ارائه می‌دهد تا با استفاده از آن، تعادل و ثبات اکوسیستم در ارزهای دیجیتال حفظ شود. درواقع توکنمیکس به تمام ویژگی‌های یک ارز دیجیتال اشاره دارد که باعث جذابیت آن برای سرمایه‌گذاران می‌شود. تمامی عوامل و شرح کامل توکنمیکس برای هر توکن دیجیتال در یک پروژه، معمولاً در کاغذ سفید یا وایت‌پیپر (برای اطلاعات بیشتر مقاله وایت‌پیپر را مطالعه کنید) به طور کامل مورد بحث قرار می‌گیرد و باید به شما در درک عملکرد، سیاست‌های مربوط به تخصیص منابع مالی و کلیه اطلاعات مربوط به توکن، کمک کند.

اهمیت تحلیل Tokenomics در هنگام سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال چیست و چه کاربردی دارد؟

اقتصاد توکن‌ها، یکی از مهمترین معیارها و عوامل در تحلیل بنیادی ارزهای دیجیتال است. ست کلارمن در کتاب سرمایه گذاری معروف خود به اسم حاشیه امنیت (Margin of safety) توضیح می‌دهد که در کوتاه‌مدت عرضه و تقاضا به‌تنهایی قیمت‌های موجود در بازار را تعیین می‌کنند. مکانیزم عرضه و تقاضا و تاثیر آن‌ در تعیین قیمت‌ها در بازارهای سهام نیز صدق می‌کند و در بازار ارزهای دیجیتال نیز می‌تواند عملکرد مشابهی داشته‌باشد. بنابراین درک و تحلیل عواملی که بر عرضه و تقاضا تاثیرگذار هستند، از اهمیت زیادی برخوردار است. توکنمیکس به ما کمک می‌کند تا عوامل مختلفی که در عرضه و تقاضا برای توکن‌های یک پروژه تاثیرگذار هستند را تحلیل و بررسی کنیم. مهم‌ترین این عوامل، نحوه استفاده از این ارز دیجیتال است و این‌که توکن‌ها چگونه در اکوسیستم یک پروژه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

سوال‌هایی که در تحلیل اقتصاد توکن‌ها باید به آن‌ها پاسخ دهیم، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• در حال‌حاضر چه تعدادی از یک کوین یا توکن‌ وجود دارد؟
• چه تعدادی از یک توکن یا کوین خاص در آینده وجود خواهد داشت و چه زمانی ایجاد خواهد شد؟
• چه آدرس‌هایی دارای این کوین‌ها و توکن‌ها هستند؟ آیا تعدادی از این توکن‌ها برای توسعه‌دهندگان در آینده ذخیره شده یا خیر؟ 
• آیا اطلاعاتی وجود دارد که نشان دهد تعداد قابل توجهی از یک کوین‌ یا توکن گم شده، سوزانده شده، حذف شده یا به هردلیلی قابل استفاده نیست؟

پاسخ به سوال‌های مانند موارد بالا، می‌تواند بخش مهمی از معمای ارزش‌گذاری یک توکن را حل کند. در ادامه تمامی عوامل مربوط را بررسی خواهیم کرد.

اقتصاد توکن‌های یک ارز دیجیتال شامل چه عوامل و مولفه‌هایی است؟

به بیان ساده، هر عاملی که حتی به‌صورت غیرمستقیم در ارزش یک ارز دیجیتال تاثیر‌گذار است را باید در هنگام تحلیل و بررسی توکنومیکس در‌نظر گرفت. در ادامه تعدادی از معیارهای کلیدی را ارائه کرده‌ایم که هنگام تصمیم‌گیری در مورد ارزش یک ارز دیجیتال، باید به آن‌ها توجه کنید. قابل ذکر است که اکثر عوامل تشکیل‌دهنده توکنومیکس یک رمزارز معمولاً در وب‌سایت‌هایی مانند CoinMarketCap و CoinGecko یافت می‌شوند، اما برای اطمینان پیدا کردن از همه‌ آن‌ها باید حتما وایت‌پیپر این پروژه‌ها را نیز مطالعه و بررسی کنید.

1_تخصیص و توزیع توکن‌ها:

یکی از مهم‌ترین معیارها نحوه توزیع توکن‌ها (Allocation and Distribution of Tokens) است. قبل از سرمایه‌گذاری حتما بررسی کنید که توزیع توکن‌ها چگونه است. دو روش اساسی برای توزیع توکن‌ها وجود دارد. اول این توکن‌ها به‌صورت عادلانه تقسیم‌بندی (Fair launch) می‌شوند و روش دوم این است که تمامی توکن‌ها از قبل استخراج شده‌اند یا در اصطلاح Premined Token هستند. در ادامه هرکدام از این روش‌ها را توضیح خواهیم داد.

توزیع توکن‌ها به روش Fair Launch:

در این روش، توکن‌ها به‌صورت عادلانه توسط اعضا جامعه یک ارز دیجیتال استخراج می‌شوند و اعضا جامعه، مالکیت و حق مدیریت شبکه را در دست دارند. هیچ دسترسی اولیه‌ای به توکن‌ها یا تخصیصات خصوصی (Private Allocations) قبل از عمومی شدن آن‌ها وجود ندارد. بیت‌کوین، Dogecoin و YFI نمونه‌های خوبی از توزیع و تخصیص رمزارزها به این روش هستند.

توزیع توکن‌ها به روش از پیش استخراج‌شده یا Premined Tokens: برخلاف روش راه‌اندازی عادلانه یا Fair Launch، در این روش بخشی از توکن‌های مربوط به یک ارز دیجیتال از قبل استخراج شده‌اند و قبل از این برای فروش و عرضه عمومی قرار بگیرند در اختیار بعضی از آدرس‌های خاص (مانند توسعه‌دهندگان پروژه، سرمایه‌گذاران اولیه و بعضی از اعضای تیم پروژه) قرار می‌گیرند و به آن‌ها تخصیص پیدا می‌کنند. بسیاری از پروژه‌های با همین روش اقدام به توزیع توکن‌های خود کرده‌اند. پروژه‌هایی مانند ریپل از این روش استفاده کرده‌اند. 

امروزه اکثر پروژه‌های موجود در دنیای ارزهای دیجیتال دارای توکن‌های از پیش استخراج‌ شده هستند، بنابراین این موضوع نمی‌تواند جای نگرانی در تحلیل و بررسی داشته باشد. اما مهم است که دقت کنید که آیا کیف پولی وجود دارد که درصد قابل توجهی از توکن‌های در گردش را در خود ذخیره کرده است یا خیر. زیرا این موضوع می‌تواند نشانه این باشد که یکی از نهنگ‌های بازار قصد دارد توکن‌های خود را دامپ کرده و باعث کاهش شدید قیمت‌ها شود.

از سوی دیگر، اگر پروژه موردنظر، توکن های خود را تا آن‌جا که ممکن است بین تعداد بیشتری از سرمایه‌گذاران و خریداران توزیع می‌کند، این می‌تواند نشانه مثبتی باشد که پروژه واقعا دارای ارزش ذاتی بالایی است و توسعه‌دهندگان آن تنها به فکر پیشرفت و افزایش بهره‌وری پروژه هستند.

2_عرضه توکن (Token Supply): 

یکی از مهم‌ترین مولفه‌های اقتصاد توکن‌ها، عرضه آن‌ها است. به‌طور کلی سه‌ نوع عرضه (Supply) برای توکن‌های یک پروژه در نظر گرفته می‌شود. مثلا در وب‌سایت کوین مارکت‌کپ می‌توانید هرکدام از این عرضه‌ها را مشاهده کنید. این سه نوع عرضه عبارتند از عرضه در گردش (Circulating Supply)، عرضه کلی (Total Supply) و حداکثر عرضه (Max Supply). در ادامه هرکدام از این عرضه‌ها را تعریف خواهیم کرد.

عرضه در گردش:

عرضه درگردش (Circulating Supply) عبارت است از تعداد کل توکن‌هایی از یک پروژه که از اول پیدایش پروژه تا زمان حال، در بازار توزیع شده است. دقت داشته باشید که تعداد کل توکن‌هایی موجود از یک پروژه، ممکن است برابر با عرضه در گردش نباشد، زیرا در هر پروژه تعدادی از توکن‌ها سوخته می‌شوند و دیگر در چرخه بازار وجود ندارند.

عرضه کلی:

عرضه کلی (Total Supply) عبارت است از تعداد توکن‌هایی که در حال حاضر در چرخه بازار وجود دارند و سوخته نشده‌اند. برای محاسبه دقیق تعداد توکن‌هایی که در بازار وجود دارند، بهتر است از معیار عرضه کلی یا Total Supply استفاده کنیم.

حداکثر عرضه:

حداکثر عرضه (Max Supply) عبارت است از حداکثر تعداد توکن‌هایی از یک ارز دیجیتال که در نهایت تولید و ساخته خواهند شد. برای مثال حداکثر عرضه بیت‌کوین برابر است با 21 میلیون واحد از این ارز دیجیتال. حداکثر عرضه هر پروژه در وایت‌پیپر آن پروژه توضیح داده می‌شود. لازم به ذکر است که بعضی از پروژه‌ها دارای حداکثر عرضه نیستند و همچنین Max Supply می‌تواند در طول زمان تغییر کند.

برای تحلیل معیار عرضه باید موارد خاصی را در نظر بگیرید. مثلا اگر متوجه شدید که عرضه در گردش یک توکن خاص به‌طور مرتب توسط توسعه‌دهندگان آن پروژه در طول زمان افزایش می‌یابد است‌، می توانید نتیجه بگیرید که ارزش این توکن در آینده افزایش پیدا خواهد کرد و این یک نشانه مثبت است. از طرفی اگر تعداد توکن‌های خیلی زیادی به صورت مرتب ئ غیرعادی افزایش پیدا کند، این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از عرضه منفی باشد و باعث کاهش ارزش توکن‌ها شود.

3_ارزش بازار (Market Capitalization): 

یکی دیگر از مهم‌ترین معیارهایی که در تحلیل ارزش بازار باید در نظر گرفت ارزش بازار یا Market Cap است. برای ارزش بازار مقاله‌ای جدا نوشته شده است که می‌توانید برای درک دقیق آن را مطالعه کنید. به‌طور مختصر ارزش بازار یک ارز دیجیتال عبارت است از ارزش کل‌ توکن‌های در گردش یک پروژه. یا به‌عبارتی، مارکت‌کپ نشان‌دهنده ارزش کلی سرمایه‌گذاری‌هایی است که تا به‌حال در یک پروژه انجام شده است. همچنین معیار دیگری نیز وجود دارد به نام ارزش بازار رقیق‌شده یا Diluted Marketcap که نشان‌دهنده ارزش بازار یک پروژه در زمانی است که تعداد کل توکن‌های آن یا حداکثر عرضه (Max Supply) در بازار وجود داشته باشد. این معیار نیز می‌تواند دید کلی از آینده یک پروژه به شما بدهد و می‌توانید آن را با سایر پروژه‌های موجود در بازار مقایسه کنید. 

به‌طور کلی، در صورتی که تعداد توکن‌های در گردش یک پروژه کم باشد و  در عین‌حال دارای مارکت‌کپ بزرگتری باشد، می‌توانیم نتیجه‌ بگیریم که در آینده توکن‌های این پروژه از ارزش بالاتری برخوردار خواهند بود.

مدل توکن (Token Model): 

مدل توکن نحوه توزیع، استفاده و اهداف یک توکن در اکوسیستم یک پروژه دیجیتال را توضیح می‌دهد. توکن‌ها از لحاظ مدل استفاده و توزیع انواع مختلفی دارند و بسته به مدل آن‌ها، سیستم ارزش‌گذاری آن‌ها نیز متفاوت است. در واقع مدل یک توکن نشان‌دهنده اقتصاد توکن‌ها در یک پروژه بلاک‌چین است و جزئیات این‌که یک توکن توسط چه کسانی و چگونه استفاده می‌شود در مدل توکن آورده می‌شود.

توکن‌ها از لحاظ مدل توزیع (Distribution Model) دارای دو نوع هستند: تورمی (Inflationary) و غیرتورمی یا کاهشی (Deflationary).

توکن‌های تورمی (Inflationary):

توکن‌هایی که دارای مدل تورمی هستند، دارای حداکثر عرضه (Max Supply) نیستند و تعداد آن‌ها می‌تواند بدون محدودیت افزایش پیدا کند و هیچ سقفی برای تعداد توکن‌های در گردش (Circulating Supply) آن وجود ندارد. دقیقا مانند ارزهای فیات که هیچ سقفی برای میزان عرضه آن‌ها وجود ندارد. اکثر پروژه‌هایی که بر اساس مکانیزم توافقی اثبات سهام (Proof of Stake) کار می‌کنند، دارای میزانی برای حداکثر عرضه نیستند. یکی از معروف‌ترین پروژه‌های تورمی اتریوم است.

توکن‌های غیرتورمی (Deflationary):

برخلاف توکن‌های تورمی، توکن‌های غیرتورمی دارای سقفی برای حداکثر عرضه (Max Supply) هستند و تعداد کل توکن‌های در گردش (Circulating Supply) آن‌ها محدود است. معروف‌ترین آن‌ها بیت‌کوین است که حداکثر تعدادی از بیت‌کوین که می‌تواند تولید شود برابر با 21 میلیون واجد بیت‌کوین است.

همچنین استفاده از توکن یا Utility نیز آن را به مدل‌های مختلفی تقسیم‌بندی می‌کند. مثلا بعضی از توکن‌ها به صورت مستقیم در اکوسیستم یک پروژه مورد استفاده قرار می‌گیرند که به آن‌ها Utility Token یا توکن‌های کابردی گفته می‌شود. بعضی از توکن‌ها می‌توانند به دارندگان خود حقوق مدیریتی در شبکه بدهند که به‌ آن‌ها توکن‌های حاکمیتی یا Governance Tokens گفته می‌شود. افرادی که این توکن‌ها را داشته باشند، می‌توانند در تصمیم‌گیری برای موارد مختلف در اکوسیستم شبکه، شرکت کنند و رای دهند. همچنین بعضی از توکن‌ها دارای کاربردهای دوگانه هستند. مثلا در سیستم‌ استیبل‌کوین‌های غیرمتمرکز (Decentralized Stablecoins)، برای تنظیم قیمت کوین‌هایی که دارای قیمت ثابت هستند از یک مکانیزم خاصی استفاده می‌شود. مثلا توکن MKR هم برای تنظیم قیمت کوین DAI استفاده می‌شود و هم در اکوسیستم و پلت‌فرم Maker دارای کاربرد است. بنابراین این توکن دارای کاربرد دوگانه است. مثال دیگری از این قبیل را می‌توان توکن‌هایTerra  و LUNa نام برد.

کاربرد توکنمیکس

کاربرد توکنمیکس در تحلیل و بررسی اهداف قیمتی یک رمزارز در آینده

یکی از مهم‌ترین کاربردهای توکنمیکس در تشخیص اهداف قیمتی یک توکن در آینده است. حتما شما هم در بسیاری از تحلیل‌ها شنیده‌اید که قیمت یک کوین در آینده به عدد X می‌رسد ولی این اعداد و پیش‌بینی‌ها در واقعیت هرگز اتفاق نمی‌افتند. مثلا فرض کنید که تعداد توکن‌های در گردش یک ارز دیجیتال برابر است با 100 میلیارد واحد. حالا این سوال پیش می‌آید که با چنین تعدادی آیا ممکن است که ارزش این توکن در آینده رشد خیلی زیادی داشته باشد؟ هر یک دلار افزایش در قیمت هر توکن، برابر است با ورود 100 میلیارد دلار پول به این رمزارز و این حجم پول بسیار زیادی است. بنابراین برای بررسی اهداف قیمتی یک دارایی باید کاربردها و معیارهای مربوط به عرضه آن را در نظر بگیرید.

سخن آخر

در این مقاله سعی کردیم تا عوامل مختلفی که با ارزش‌گذاری و اقتصاد توکن‌ها در ارتباط هستند را معرفی و بررسی کنیم. اما باید دقت داشته باشید که اقتصاد توکن‌ها، تنها بخشی از تحلیل بنیادی یک پروژه است و برای تحلیل کامل‌تر باید سایر عوامل را در نظر بگیرید. تحلیل اقتصاد توکن‌‌ها یک دید کلی برای ارزش‌گذاری یک پروژه و چشم‌اندازهای آن برای شما فراهم می‌کند و بستر اولیه‌ای برای تحلیل برای شما ایجاد می‌کند. پس از بررسی توکنمیکس باید سایر عوامل مانند فناوری‌های پروژه، اعضای تیم و سایر عوامل را تحلیل کنید و در نهایت برای سرمایه‌گذاری در یک پروژه تصمیم‌گیری کنید.

NFT خلاصه شده‌ی عبارت (Non-Fungible Tokens) است و به معنی توکن‌ غیرقابل معاوضه است. NFT دارایی‌های دیجیتالی هستند که پشتوانه‌ آن‌ها، اشیا و چیز‌های محسوس و غیرقابل محسوس در دنیای واقعی هستند. چیز‌هایی مانند نقاشی‌ها و آثار هنری، موسیقی یا آیتم‌های موجود در بازی‌های کامپیوتری. توکن‌ غیرقابل معاوضه به‌صورت آنلاین و از طریق رمزارز‌ها مورد خرید و فروش قرار می‌گیرند و اطلاعات مربوط به مبادلات و معاملات آن‌ها در سیستم شبکه‌ بلاک‌چین ذخیره و ثبت‌ می‌شود.

NFT ها از سال 2014 ایجاد شده‌اند و در سال‌های اخیر در حوزه‌ خرید و فروش آثار هنری مورد استفاده‌ی بسیار زیادی قرار گرفته و شهرت زیادی پیدا کرده‌اند. از سال 2017 تا به‌حال میزان NFTها خریداری شده به 174 میلیون دلار رسیده است که عدد بسیار بزرگ و قابل توجهی است.

چرا برای این دارایی‌های دیجیتال نام غیرقابل معاوضه را انتخاب کرده‌اند؟

دلیل این موضوع این است که این دارایی‌ها یا توکن‌ها کاملا‌ منحصر به فرد هستند و هر توکن‌ غیرقابل معاوضه دارای کد‌های دیجیتالِ شناسایی مختص به خود بوده و با NFT دیگر قابل معاوضه و مبادله نیست. دقیقا مانند آثار هنری که از هرکدام از آن‌ها فقط یک آیتم اصلی وجود دارد و بقیه‌ی آثار مشابه، فقط کپی شده هستند و ارزش آن‌ها بسیار کمتر از اثر اصلی است که توسط خود هنرمند خلق شده‌است. بنابراین برای خرید و فروش آثار هنری NFT ها گزینه‌ی بسیار مناسبی هستند. اطلاعات مربوط به هر توکن‌ غیرقابل معاوضه به صورت کامل در شبکه‌ بلاک‌چین ثبت شده و کسی که اقدام به خرید یک اثر هنری در قالب  NFTمی‌کند، می‌تواند از اصل بودن آن به راحتی مطمئن شود، زیرا که اطلاعات مربوط به آن کاملا شفاف و دقیق در شبکه‌ی بلاک‌چین ذخیره شده و قابل ردیابی است.

در تصویر بالا توکن‌های توکن‌ غیرقابل معاوضه که دارای بیشترین ارزش بازار هستند به ترتیب آورده شده است. این لیست در وب‌سایت Coinmarketcap.com قابل مشاهده است. ضمنا برای آشنایی بیشتر با این وب‌سایت، می‌توانید مقاله مارکت‌کپ چیست را بخوانید.

همچنین یکی دیگر از وب‌سایت‌های معروف که در آن می‌توان پروژه‌های برتر NFT را دید، وب‌سایت Nonfungible.com است.

NFT ها و شبکه‌ی بلاک‌چین

همانطور که گفته شد، NFT ها بر روی شبکه‌ی بلاک‌چین ذخیره و ثبت می‌شوند و این شبکه همانند یک دفتر(Ledger) است که اطلاعات و تراکنشات مربوط به آن در اختیار عموم قرار دارد و برای همه قابل دسترسی است. معمولا این دارایی‌ها بر روی شبکه‌ی بلاک‌چین اتریوم وجود دارند و البته که سایر بلاک‌چین‌ها نیز قابلیت پشتیبانی از این دارایی‌ها را دارند. دارایی‌های محسوس و نامحسوسی که برای این توکن‌ها به عنوان پشتوانه مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:

• آثار هنری
• موسیقی
• اقلامی که برای کلکسیونر‌ها جذاب هستند
• آواتار‌ها و شخصیت‌های مجازی
• فایل‌های تصویری و لحظات حساس ورزشی

مثلا یکی از معروف‌ترین پروژه‌های توکن‌ غیرقابل معاوضه به اسم Cyberpunk است که در این پروژه شخصیت‌های کارتونی دیجیتالی به صورت منحصر به فرد تولید می‌شوند و در ابتدا به صورت رایگان در اختیار افراد قرار می‌گرفتند، اما پس از مدتی به علت افزایش تقاضا، با قیمت‌های بسیار بالایی مورد خرید و فروش قرار گرفتند.

همانطور که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، بعضی از این شخصیت‌های دیجیتالی در حال حاضر با قیمت بالای ۱۵۰ هزار دلار یا برابر با ۳۹ واحد اتریوم(با قیمتی که نگارش این مقاله صورت گرفته است) در بازار خرید و فروش می‌شوند. همچنین تاریخ دقیق معامله، در سمت راست لیست قابل مشاهده است.

چرا NFT برای هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا جذاب است؟

شبکه‌ بلاک‌چین و NFT ها فرصت بسیار مناسبی را برای هنرمندان و تولید‌کنندگان محتوا فراهم می‌کند تا آثار خود را به فروش برسانند. برای مثال، یک هنرمند برای فروش آثار خود، دیگر نیازی به برگزاری نمایشگاه ندارد و می‌تواند آثار خود را به‌صورت مستقیم، تحت قالب توکن‌ غیرقابل معاوضه به علاقه‌مندان بفروشد و با حذف واسطه‌ها سود بیشتری نیز کسب کند. همچنین، با استفاده از قانون حق امتیاز هنری در شبکه‌ی توکن‌ غیرقابل معاوضه، هنرمند می‌تواند حتی پس از فروش اثر از خرید و فروش‌های آینده‌ی اثر هنری خود، درصدی را به عنوان حق مالکیت هنری کسب کند.

همچنین NFT ها فقط برای هنرمندان جذاب نیستند. بسیاری از خیریه‌ها می‌توانند با استفاده از این توکن‌ها منابع مالی مورد نیاز خود را تامین کنند.

سرمایه‌گذاری در توکن‌ غیرقابل معاوضه (NFT)

NFT ها دارایی‌های نسبتا جدیدی هستند و سرمایه‌گذاری در آن‌ها دارای ریسک‌ بالایی است، زیرا که آینده‌ی آن‌ها نامعلوم است و در مورد گذشته‌ی آن‌ها نیز اطلاعات کافی برای تحلیل دقیق وجود ندارد. بنابراین، سرمایه‌گذاری در این دارایی‌ها یک تصمیم کاملا شخصی است و باید در نظر داشت که همه‌ی افراد، با انگیزه‌ی سرمایه‌گذاری و کسب سود، اقدام به خرید این توکن‌ها نمی‌کنند. بعضی از افراد علاقه‌مند به داشتن آثار هنری خاص هستند و یا بعضی‌ها کلکسیونر هستند و غیره. همانند سایر دارایی‌ها، قیمت توکن‌ غیرقابل معاوضه نیز تحت تاثیر عرضه و تقاضا تعیین می‌شود، بنابراین قبل از خرید این دارایی‌ها باید عوامل و شرایط اقتصادی مربوط را مورد بررسی و تحقیق قرار دهید. بعضی از معروف‌ترین وب‌سایت‌ها برای خرید این دارایی‌ها OpenSea.io، Rarible.com و foundation.app هستند.

پرایس اکشن (Price Action) و کاربرد آن در ارز‌های دیجیتال

پرایس اکشن (Price Action) چه اطلاعاتی را به ما می دهد؟ تحلیل پرایس اکشن چه مزیتی دارد؟سرمایه‌گذاران برای تحلیل و پیش‌بینی‌ قیمت دارایی‌های مختلف در بازار‌های مالی، از رویکرد‌ها و روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند. به صورت کلی در بازار‌های مالی، دو دسته تحلیل وجود دارد که عبارتند از تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) و تحلیل فاندامنتال (Fundamental Analysis).

مقدمه ای بر پرایس اکشن (Price Action)

در تحلیل تکنیکال، سرمایه‌گذاران با تحلیل و بررسی داده‌های تاریخی در مورد قیمت سهم‌ها و به‌طور کلی دارایی‌های مالی، اقدام به پیش‌بینی قیمت در آینده می‌کنند. تحلیل تکنیکال دارای طیف گسترده‌ای از  انواع روش‌ها و رویکرد‌ها است و ترکیبی است از هنر و محاسبات ریاضی. پرایس اکشن (Price Action) یا رفتار قیمت‌، در‌ واقع نوعی تحلیل تکنیکال است که بر خلاف سایر رویکرد‌های تحلیل تکنیکال، تنها با استفاده از رفتار قیمت در زمان‌های مختلف و با بررسی الگو‌های خاصی که قیمت‌ها در طول زمان تشکیل می‌دهند، رفتار قیمت در آینده را پیش‌بینی می‌کند.

در تحلیل پرایس اکشن (رفتار قیمت) ، با تمرکز و تاکید بر نمودار قیمت، رفتار، الگو‌ها و حرکت‌های معنی‌دار قیمت‌ها شناسایی می‌شود. در این مدل تحلیل از سایر اندیکاتور‌های تکنیکال استفاده‌ی زیادی نمی‌شود و فقط حرکت‌ قیمت‌ها و الگو‌های تشکیل شده مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد. در واقع  پرایس اکشن نه‌تنها نشان‌دهنده‌ی رفتار قیمت در طول زمان است، بلکه نشان‌دهنده‌ی رفتار بازار، بازیگران و سرمایه‌گذاران نیز است. تاثیر‌ همه‌ی اخبار و اتفاقات مهم در گذشته، حال و آینده را می‌توان در نمودار  قیمت‌ مشاهده کرد. بنابراین تحلیل پرایس اکشن (Price Action) از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

پرایس اکشن و الگوهای شمعی (CandleSticks)

معمولا برای تحلیل تکنیکال و Price Action از الگو‌های شمعی استفاده می‌شود. الگو‌های شمعی یکی از روش‌های نمایش نمودار قیمت و زمان است. این الگو‌ها ساده و قابل فهم هستند و نسبت به سایر روش‌های نمایش نمودار قیمت و زمان، قیمت‌ها را با جزئیات کامل‌تری نشان می‌دهند.

نمودار بالا نمونه‌ای از نمودار قیمت و زمان با استفاده از الگو‌های شمعی است. الگو‌های شمعی به دلیل ویژگی‌های خاصی که دارند، می‌توانند الگو‌های قیمتی خاصی را نشان دهند و برای تحلیل Price Action بسیار مناسب هستند. بنابراین قبل از آشنایی با رفتار قیمت‌ها، باید به صورت کامل با نحوه‌ی نمایش الگو‌های شمعی آشنا باشید.

در الگو‌های شمعی هر شمع یا کندل نشان‌دهنده‌ی یک واحد یا یک جلسه‌ی معاملاتی است. مثلا اگر نمودار قیمت‌‌ها روزانه باشد، هر کندل نشان‌دهنده‌ی یک روز معمالاتی است. معمولا اگر قیمت‌ سهم یا دارایی از شروع جلسه تا پایان صعودی باشد، کندل به رنگ سبز نشان داده می‌شود و اگر منفی باشد، به صورت قرمز یا خالی نشان داده‌ می‌شود. ضلع پایین در صورت سبز بودن کندل، نشان‌دهنده قیمت اولیه یا همان قیمت باز شدن open price است و اگر کندل قرمز باشد، ضلع بالای کندل، نشان‌دهنده‌ی قیمت بسته شدن یا Closed price است. به دو خط بالا و پایین، سایه یا shadow گفته می‌شود و خط پایین نشان‌دهنده‌ی کمترین قیمت در آن جلسه‌ی معاملاتی  و خط بالا نشان‌دهنده‌ی بیشترین قیمت در آن جلسه معاملاتی است. 

تحلیل رفتار قیمت (Price Action)

قیمت‌ها در طول زمان الگو‌ها و جهت‌گیری‌های خاصی را شکل می‌دهند. این الگو‌ها به مرور زمان شناخته شده‌اند و دارای انواع مختلفی هستند. الگو‌های شکل گرفته در نمودار‌های شمعی از معروف‌ترین این الگو‌ها هستند. نکته‌ی مهمی که باید در نظر داشت این است،که برداشت هر سرمایه‌گذار یا تحلیل‌گر از این الگو‌ها متفاوت است. به‌عبارتی انواع برداشت‌ها و نتیجه‌گیری‌ها از این این تحلیل‌ها بستگی به افراد دارد و شخصی است. همه‌ی افراد در بازار‌های مالی سود نمی‌کنند و برنده نیستند.

تحلیل انواع روند در پرایس اکشن

نقطه‌ شروع در تحلیل (رفتار قیمت)، تشخیص فاز بازار است. این به معنی است که، ابتدا باید تشخیص دهیم قیمت‌ها در چه فازی قرار دارند. سه فاز کلی در رفتار قیمت‌ها وجود دارند که عبارتند از Consolidation (تثبیت قیمت‌ها)، فاز اصلاحی Retracement و Trending ( روند قیمت‌ها). در فازConsolidation قیمت‌ها در یک محدوده‌ی خاصی که معمولا بین دو ناحیه‌ی مقاومتی Resistance یا حمایتی Support است، نوسان می‌کنند. در فاز روند، قیمت‌ها در یک جهت خاص در حال حرکت هستند و صعودی یا نزولی هستند. البته باید در نظر داشت که  درون هرکدام از این فاز‌ها، فاز‌های کوچک‌تری نیز وجود دارند و حرکات و رفتار قیمت‌ها دارای اولویت هستند. این حرکات به دو دسته‌ی مینور Minor و ماژور Major تقسیم بندی‌ می‌شوند. در فاز اصلاحی نیز قیمت‌ها روند متفاوتی نسبت به روند قبلی پیش گرفته و دوباره به روند قبلی باز می‌گردند و یا وارد فاز Consolidation یا تثبیت می‌شوند.

مثال تحلیل روند

به عنوان مثال در تصویر زیر قیمت بیت‌کوین در تایم‌فریم یا دوره‌ی زمانی روزانه نمایش داده‌ شده‌است. در این نمودار قیمت بیت‌کوین ابتدا از محدوده‌ی 59731 دلار وارد یک کانال نزولی شده‌است و یک روند نزولی را تشکیل داده‌است. این روند نزولی تا محدوده‌ی 32473 دلار ادامه داشته و پس از آن متوقف شده است. بعد از آن  قیمت این رمزارز  وارد یک فاز تثبیتی بین محدوده‌ی 32473 دلار و 39925 شده است.

یکی از نشانه‌های روند نزولی تشکیل کندل‌هایی است که پایین‌تر از کندل قبلی بسته می‌شوند.. معمولا پس از هر روند ماژور مانند روند بالا یک دوره‌ی تثبیت وجود دارد و در اصطلاح به آن دوره‌ی استراحت نیز گفته می‌شود. البته ممکن است  یک حرکت اصلاحی نیز در جهت مخالف شکل بگیرد که در قسمت بعد در مورد آن توضیح خواهیم داد. حالا در اینجا، سرمایه‌گذاران با این معما روبه‌رو می‌شوند که، قیمت بیت‌کوین پس از خروج از کانالی که در حال حاضر در آن تثبیت شده، چه روندی را پیش می‌گیرد. برای پیش‌بینی این موضوع، تنها تحلیل رفتار قیمت کافی نیست و باید از سایر اندیکاتور‌ها و تحلیل‌های تکنیکال موجود و حتی تحلیل بنیادی نیز استفاده کرد. 

حرکت‌های اصلاحی، خطوط حمایت و مقاومت در رفتار قیمت‌ها

همانطور که گفته شد، حرکت‌های اصلاحی عبارتند از تغییر روند قیمت در جهت مخالف. مثلا اگر قیمت روند صعودی دارد با یک اصلاح، وارد فاز نزولی می‌شود و دوباره وارد فاز صعودی شده یا در یک محدوده‌ی خاص تثبیت می‌شود. یکی از مهم‌ترین و معروف‌ترین روش‌ها برای تعیین میزان اصلاح قیمت‌ها پس از هر روند، نسبت‌های فیبوناچی است. با استفاده از این نسبت‌ها می‌توان محدوده‌های مقاومت و حمایت را تشخیص داد، و در مورد میزان اصلاح قیمت‌ها پیش‌بینی کرد.  این نسبت‌ها می‌توانند خطوط حمایت و مقاومت را مشخص کنند. با استفاده از این خطوط می‌توان معکوس شدن روند را تشخیص داد.

در نمودار زیر قیمت‌ بیت‌کوین یک روند صعودی را در تایم‌‌فریم روزانه از قیمت 30512 دلار شروع کرده و توانسته تا 58261 دلار رشد کند.

پس از متوقف شدن قیمت در محدوده‌ی 58261 دلار، یک روند اصلاحی نزولی شکل گرفته و قیمت تا 44435 دلار کاهش پیدا کرده‌است. این محدوده‌ی قیمتی در ناحیه‌ی 50 درصد فیبوناچی قرار دارد که نسبت بسیار قدرت‌مندی است و یک حمایت قوی را تشکیل داده‌است. یک کندل قرمز رنگ با یک سایه‌ی بلند در این ناحیه وجود دارد که خود آن نیز یک Pin Bar است PIN BAR یکی از الگوهای شمعی است که نشان‌‌دهنده‌ی معکوس شدن روند است و پس از آن دوباره روند صعودی شکل گرفته است. لازم به ذکر است که محدوده‌ی قیمت 58621 دلار که روند صعودی قبلی قادر به شکستن آن نبود، تبدیل به یک مقاومت قدرت‌مند شده و در مقابل روند‌های صعودی بعد نیز مقاوت کرده و از رشد قیمت  جلوگیری کرده‌است. بنابراین با شناسایی روند‌های اصلی و اصلاحی و پیدا کردن خطوط حمایت و مقاومت، می‌توان رفتار قیمت را پیش‌بینی کرد.

بازه‌ی زمانی یا Time Frame

بازه‌ی زمانی یا Time Frame، واحد‌های زمانی‌ای که نمودار قیمت‌ها بر اساس آن نمایش داده می‌شود. مثلا اگر نمودار قیمت‌‌ها روزانه باشد، هر کندل نشان‌دهنده‌ی یک روز معمالاتی است. تایم‌فریم‌ها می‌توانند از یک ثانیه تا 1ساعت، 4ساعت، روزانه و حتی سالانه باشند. سرمایه‌گذاران با توجه به میزان ریسک‌پذیری و استراتژی معاملاتی که دارند، تایم‌فریم معاملاتی خاص خود را انتخاب می‌کنند. بعضی از سرمایه‌گذاران از تحلیل تایم‌فریم‌های چندگانه Multiple Timeframes استفاده می‌کنند. به طور کلی، هر چقدر که میزان تایم‌فریم کوچک‌تر باشد، بازه‌ی معاملاتی سرمایه‌گذار نیز کوچک‌تر می‌شود. مثلا اگر سرمایه‌گذاری تمایل به سرمایه‌گذاری در کوتاه‌مدت  داشته باشد، بهتر است که از تایم‌فریم‌های کوچک‌تر مانند 1ساعته و 15 دقیقه‌ای استفاده کند. سرمایه‌گذارانی که تمایل به سرمایه‌گذاری بلند‌مدت دارند از تایم‌فریم‌های هفتگی یا ماهانه برای تحلیل رفتار قیمت‌ها استفاده می‌کنند.

بهتر است در بازار‌هایی که دارایی نوسانات زیادی هستند، از Price Action در تایم‌فریم‌های کوچک‌تر برای تحلیل رفتار قیمت استفاده کنید. خطوط حمایت و مقاومت با گذشت زمان همچنان کارایی دارند. ممکن است خط حمایتی که 6 ماه قبل، از ریزش قیمت‌ها جلوگیری کرده است، دوباره تبدیل به یک حمایت و یا حتی یک مقاومت قدرت‌مند شود. تحلیل بازه‌های زمانی یکی از مهم‌ترین قسمت‌ها در بررسی و تحلیل رفتار قیمت در price action است. باید قبل از ورود به معالمه، رفتار قیمت را در بازه‌های زمانی مختلف بررسی کنید.

استفاده از تحلیل پرایس اکشن در معاملات رمزارز‌ها

محدودیت‌ها و مزیت‌های پرایس اکشن (Price Action)

پرایس اکشن (Price Action) برای بررسی و پیش‌بینی قیمت‌ همه‌ی دارایی‌های مالی کاربرد دارد. یکی از مزیت این تحلیل، ساده بودن آن است. بعضی از تحلیل‌گران با پیچیده کردن بیش از حد تحلیل خود، باعث بروز خطا در پیش‌بینی‌های خود می‌شوند. اما ساده بودن Price Actionباعث افزایش دقت آن می‌شود. البته باید در نظر داشت که برای تحلیل و معامله در بازار‌ها باید عوامل مختلفی را در نظر گرفت و price action به تنهایی قادر به پیش‌بینی و تحلیل کامل نیست. همچنین به علت پیچیدگی بعضی از الگو‌ها و روند‌ها، برداشت‌های مختلفی از رفتار قیمت می‌شود. باید مراقب بود که سیگنال‌های معاملاتی تولید شده، همواره دقیق نیست و بعضا موجب ایجاد ضرر برای سرمایه‌گذاران می‌شود. 

نکته قابل توجه در کاربرد پرایس اکشن

نکته‌ی مهمی که در استفاده از رفتار قیمت‌ها برای معامله‌ی رمزارز‌ها باید در نظر داشت، این است که هر رمزارز دارای رفتار قیمتی مختص به خود است. عواملی مانند نقدشوندگی و مارکت‌کپ و سایر عوامل بنیادی باعث تاثیر‌گذاری در نوسانات رمز‌ارز‌ها شده و رفتار قیمت آن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند. بهتر است برای تحلیل رفتار قیمت رمزارز‌ها، ابتدا در تایم‌فریم‌های مختلف، الگو‌ها و روند‌های مختلف را بررسی و شناسایی کنید. الگو‌های مختلف یا خطوط حمایت و مقاومتی که در طول زمان ایجاد می‌شوند، همیشه قابل اعتماد نیستند.  اخبار و فضاسازی‌های موجود در بازار می‌توانند به راحتی باعث شکسته شدن این خطوط شوند. بنابراین برای معامله‌ی رمزارز‌ها باید عوامل بنیادی را نیز در نظر بگیرید. زیرا  الگو‌ها و روند‌های شکل گرفته شده در بازار، تنها برداشت شخصی ما هستند و ممکن است این برداشت‌ها اشتباه باشند.

درباره ارز دیجیتال کاردانو چه میدانید؟

کاردانو (Cardano) یک شبکه‌ی بلاک‌چین پیشگام و جدید است که بر‌اساس مکانیزم توافقیِ Proof of Stake یا “اثبات سهام‌” کار می‌کند. هدف از ساخت و طراحی کاردانو، ایجاد شبکه‌ای است که به‌عنوان یک پلت‌فرم برای طراحی و ساخت اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز Dapps یا همان (Decentralized Applications) و دارایی‌های جدید دیجیتال، مورد استفاده قرار بگیرد. 

کاردانو در سال 2015 توسط یکی از بیان‌گذاران و سازندگان اتریوم به نام چارلز هاسکینسون، ساخته شد. برخلاف اتریوم، Cardano از مکانیزم توافقی POS یا اثبات سهام‌ استفاده می‌کند و غیرمتمرکز‌تر از اتریوم است. همچنین سرعت شبکه‌ بلاک‌چینِ کاردانو، تقریبا 100 برابر بیشتر از سرعت شبکه‌ اتریوم است.

کاردانو توسط گروهی از متخصصان و مهندسان و براساس تحقیقات و مطالعات آکادمیک طراحی شده تا بتواند بیشترین شفافیت را داشته و زمینه‌ مناسبی برای ساخت اپلکیشن‌های غیرمتمرکز، با مقیاس بزرگ را ایجاد کند. هدف Cardano این است که سه مورد از مهم‌ترین چالش‌های موجود در همه‌ شبکه‌های بلاک‌چین را بهبود بخشد.

این سه چالش عبارتند از: 

1- مقیاس پذیری scalability 

2- قابلیت همکاری Interoperability

3- پایداری Sustainability 

با بهبود و پیشرفت موضوعات فوق، این امکان فراهم خواهد شد، تا کاردانو  به یک پلت‌فرم بسیار مناسب برای استفاده‌های مختلف در دنیای واقعی، تبدیل شود. در ادامه این سه چالش را به‌طور مختصر توضیح خواهم داد تا موضوع برایتان روشن‌تر شود.

مقیاس پذیری(Scalability) 

یکی از مشکلات اصلی مربوط به شبکه‌های بلاک‌چین، مقیاس‌پذیری است. مقیاس‌پذیری عبارت است از قابلیت افزایش کارایی یک شبکه از طریق افزایش منابع و امکانات محاسباتی. در‌واقع اکثر شبکه‌های بلاک‌چین، مقیاس‌پذیر نیستند. به این معنی که قابلیت افزایش کارایی آن‌ها با اضافه کردن منابع جدید به شبکه، وجود ندارد. مقیاس‌ یک شبکه عبارت است از تعداد تراکنش‌هایی که یک شبکه‌ی بلاک‌چین قادر است در یک زمان مشخص، مدیریت کند. این زمان معمولا یک ثانیه در نظر گرفته می‌شود و مقیاس‌ یک شبکه را بر‌اساس تعداد تراکنش‌ها در هر ثانیه (Transactions per second) یا همان (TPS) اندازه‌گیری می‌کنند. 

به‌طور مثال، شبکه‌های بلاک‌چین بیت‌کوین و اتریوم، تنها قادر هستند، بین 5 تا 15 تراکنش در هر ثانیه را مدیریت کنند یا به عبارتی مقیاس آن‌ها بین 5 تا 15 TPS است. این مقیاس در شبکه‌های بیت‌کوین و اتریوم قابل افزایش نیست، زیرا که بلاک‌چین آن‌ها از شبکه‌ای گسترده ساخته شده و برای تایید تراکنش‌های جدید، همه‌ی آن‌ها باید همزمان به توافق برسند و این موضوع مقیاس‌پذیری را به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.

مقیاس‌پذیری در شبکه‌ی کاردانو

برای حل مقیاس‌پذیری (Scalability) در شبکه‌ی کاردانو از مکانیزم توافقی متفاوتی استفاده شده‌ است.  ساختار شبکه‌ بلاک‌چین Cardano، بر خلاف بلاک‌چین بیت‌کوین و اتریوم، دارای دو لایه است. لایه‌ی اول، لایه‌ی تسویه کاردانو (Cardano settlement layer) و لایه‌ دوم، لایه‌ محاسبات کاردانو (Cardano computation laye) به اختصار CCL است. لایه‌ تسویه یا CSL، تراکنش‌ها را مدیریت کرده و لایه‌ محاسباتی یا CCL، با تقویت زیرساخت‌ها شبکه، بستری برای استفاده از قرار‌دادهای هوشمند در شبکه را فراهم می‌کند. 

کاردانو از مکانیزم توافقی به اسم اوروبارس یا Ouroboros استفاده می‌کند، که پروتکلی است که براساس اثبات سها‌م‌ یا POS  کار می‌کند. این پروتکل، این امکان را فراهم می‌کند، تا تنها تعداد خاصی از شاخه‌های موجود در شبکه برای تایید تراکنش‌های جدید کافی باشد و الزام تایید تراکنش‌های جدید توسط کل شبکه را از بین می‌برد (برای فهمیدن بهتر این موضوع، مقاله‌ی مربوط به مکانیزم اثبات کار POW را مطالعه کنید). بنابراین با اضافه کردن شاخه‌های جدید به شبکه، کارایی و مقیاس آن در Cardano افزایش پیدا می‌کند. کاردانو از این طریق چالش مقیاس‌پذیری را برطرف کرده و مقیاس کاردانو از سال 2017 تا به حال، از 257 تراکنش در هر ثانیه به 1000 تراکنش در هر ثانیه رسیده‌ است.

چالش قابلیت همکاری و ادغام در بلاک‌چین

واژه‌ی قابلیت همکاری یا Interoperability در شبکه‌های بلاک‌چین، عبارت است از قابلیت تعامل و تبادل اطلاعات و داده‌ها بین انواع مختلفی از شبکه‌های بلاک‌چین که دارای ساختارهای متفاوت هستند. بنابراین شبکه‌های بلاک‌چینی که می‌خواهند قابلیت همکاری با سایر بلاک‌چین‌ها را داشته باشند، باید پلتفرم و ساختاری را طراحی کنند تا امکان تبادل و دسترسی به داده‌ها و اطلاعات بین شبکه‌ی بلاک‌چین آن‌ها و سایر شبکه‌ها، بدون نیاز به یک واسطه انجام شود. 

در حال حاضر، توکن Wrapped Bitcoin، امکان انجام تراکنشات و تعامل بین شبکه‌ی بلاک‌چین بیت‌کوین و اتریوم را فراهم می‌کند و یا با استفاده از سرویس‌های اوراکل یا Oracle، امکان تبادل اطلاعات بین دنیای خارج از شبکه و قرار‌دادهای هوشمند، فراهم می‌شود. اما همچنان محدودیت‌ها و کمبود‌هایی در زمینه‌ی قابلیت همکاری وجود دارد و هنوز امکان پیشرفت و بهبود در این زمینه وجود دارد.

بهبود قابلیت همکاری در کاردانو با استفاده از سایدچین‌ها

شبکه‌ کاردانو با استفاده از زنجیره‌های جانبی (Sidechains) براساس پروتکل KMZ، امکان تعامل با سایر شبکه‌ها را فراهم‌ کرده‌است. سایدچین در واقع یک بلاک‌چین جانبی است که به صورت موازی به یک بلاک‌چین اصلی متصل است و امکان اتصال بلاک‌چین‌های مختلف به یکدیگر را فراهم می‌کند. 

پروتکل زنجیره‌های جانبی یا سایدچین KMZ، برگرفته از اسم سه شخصی است که آن را طراحی کرده‌اند. این پروتکل این امکان را فراهم می‌کند که منابع مالی از لایه‌ تسویه (CSL)، به لایه‌ محاسباتی (CCL) و همچنین سایر شبکه‌های بلاک‌چینی که از این پروتکل استفاده می‌کنند، انتقال پیدا کند. با استفاده از این پروتکل، لجرهایی(Ledger) که دارای قوانین خاصی هستند، می‌توانند بدون نیاز به افشای اطلاعات محرمانه، با لایه‌ی تسویه‌ کاردانو (CSL) تعامل کنند.

پایداری یا Sustainability در شبکه‌های بلاک‌چین

یکی از مشکلات اساسی در شبکه‌های بلاک‌چین، بحث حاکمیت یا Governance است.  تصمیمات مربوط به تغییرات در شبکه‌های بلاک‌چین باید توسط کل اعضای موجود در این شبکه مورد تایید قرار بگیرد. اما در بعضی از موارد به‌علت عدم توافق اعضا و اختلاف نظر‌هایی که بین افراد که وجود دارد، باعث می‌شود تا هاردفورک‌ها (Hardforks) یا فورک سخت در شبکه‌های بلاک‌چین ایجاد شوند. 

هاردفورک‌ها عبارتند از، تغییرات بنیادی که در پروتکل‌های شبکه‌ی بلاک‌چین ایجاد شده و مسیر توسعه‌ بلاک‌چین را به دو قسمت پروتکل‌هایی با ورژن جدید و قدیمی تقسیم می‌کنند. از معروف‌ترین مثال‌های موجود برای هاردفورک‌ها، عبارت هستند از، اتریوم کلاسیک (Ethereum Classic) و بیت‌کوین کش (Bitcoin Cash). مشکلات مربوط به عدم توافق در حاکمیت، پایداری و مسیر توسعه‌ی زیرساخت‌های یک شبکه‌ی بلاک‌چین را تحت تاثیر داده و از آن جلوگیری می‌کنند. پس از این که یک فورک در شبکه‌ ایجاد می‌شود، همه‌ شاخه‌های موجود در شبکه‌ی بلاک‌چین، باید نرم‌افزارهای خود را به آخرین نسخه‌ی ایجاد شده، به روزرسانی کنند.

بهبود مسئله‌ی پایداری در شبکه‌ی کاردانو

کاردانو برای برطرف کردن مشکلات مربوط به حاکمیت و پایداری، از سیستم خزانه (Treasury system) و رای‌گیری استفاده‌ می‌کند. این موضوع باعث تقویت ساختار حاکمیت در شبکه‌ Cardano شده و باعث افزایش عدم متمرکز در شبکه‌ می‌شود. همچنین شبکه‌ کاردانو از پروتکلی متفاوت برای ایجاد فورک در شبکه استفاده می‌کند. این روش عبارت است مری هاردفورک ( Mary Hardfork). این روش به کاربران این اجازه را می‌دهد تا با استفاده لجر‌هایی با دارایی‌های چندگانه (Multi asset ledgers)، توکن‌‌ها مختص به خود را بسازند و لایه‌ جدیدی به کارایی‌ شبکه‌ کاردانو اضافه کنند. روش مری هاردفورک، همچنین باعث تسهیل و بهبود در ایجاد شدن هاردفورک‌ها در شبکه شده و مشکلات مربوط به آن‌ها را از بین می‌برد.

آینده‌ و مراحل مختلف توسعه‌ی کاردانو

در وب‌سایت roadmap.cardano.org نقشه‌ راه Cardano در مراحل مختلف توضیح داده شده است. نقشه‌ راه کاردانو شامل 5 مرحله‌ است که در هرکدام از آن‌ها، بخشی از امکانات و اهداف این شبکه، محقق می‌شود.

مرحله‌ی اول (بنیان‌گذاری): بایرون Byron

کاردانو نسل سوم بلاک‌چین است. پس از شروع ساخت این پروژه در سال 2015 و بعد مطالعات و تلاش‌های فراوان توسط مهندسان و متخصصان مختلف در جهت برطرف کردن چالش‌های اساسی شبکه‌ بلاک‌چین، در سال 2017 دوره‌ اول آن که بایرون است، شروع شد. در این مرحله، امکان خرید و فروش رمزارز آدا ADA به اعضای Cardano داده شد.

توکن آدا ADA  و پروتکل اوروبارس در شبکه‌ی کاردانو

رمزارز آدا (ADA)، کوین رایج و بومی در شبکه‌ بلاک‌چین کاردانو است، که با استفاده از پروتکل Ouroboros که یک مکانیزم توافقی بر اساس Pos یا اثبات سهام‌ است، کار می‌کند. در واقع پروتکل Ouroboros به‌عنوان قلب شبکه‌ Cardano است و اولین پروتکل مبتنی بر Pos است که با استفاده از مطالعات و تحقیقات آکادمیک ساخته شده و امنیت آن با استفاده از محاسبات ریاضی، کاملا اثبات شده‌است.

پیش‌بینی شده است که تعداد توکن‌های آدا در نهایت به تعداد 45 میلیارد واحد برسد. افرادی که دارای توکن آدا هستند، می‌توانند از طریق استیک کردن (مقاله‌ی مربوط به استیک کردن را مطالعه کنید) این کوین در شبکه‌ بلاک‌چین Cardano، با دریافت پاداش در قالب کوین آدا، سود کسب کنند. همچنین استیک کردن آدا، با تایید تراکنش‌های جدید، باعث افزایش امنیت شبکه می‌شود. این فرآیند از طریق پروتکل اوروبارس (Ouroboros) انجام می‌شود. همچنین دارندگان کوین آدا می‌توانند در رای‌گیری برای تصمیمات و پیشنهادات، برای ایجاد تغییر در این شبکه، شرکت کنند.

کیف پول دادلاس Deadalus

یکی دیگر از دستاورد‌های دوره‌ی اول شبکه‌ کاردانو یعنی دوره‌ی بایرون، راه‌اندازی و ساخت کیف پول دادلاس Daedalus است. دادلاس، والت رسمی شرکت IOHK است، که با پلتفرم کامپیوتر کار می‌کند. ولت دادلاس، تنها یک کیف پول نیست، بلکه با داشتن این ولت، شما به عنوان بخشی از نود‌های موجود در شبکه، در فرآیند تایید تراکنش‌ها نیز شریک می‌شوید و علاوه بر دریافت پاداش، امنیت شبکه‌ را نیز افزایش‌ می‌دهید. در‌واقع، دارندگان توکن آدا(ADA) می‌توانند با استیک کردن توکن‌های خود در این ولت، در فرآیند اثبات‌سهام‌ یا POS شریک شوند. دارندگان آدا می‌توانند از طریق در اختیار گذاشتن توکن‌های خود و یا حتی تشکیل یک استخر برای استیک کردن در ولت دادلاس، از این روش‌ها سود کسب کنند.

مرحله‌ی بایرون، علاوه‌ بر این‌‌که دوره‌ی توسعه و ساخت فناوری‌های بنیادی برای شبکه‌ کاردانو بوده‌، دستاورد‌های دیگری نیز داشته‌است. در طول این دوره، تلاش بر این بوده که جامعه‌ Cardano رشد پیدا کرده و بزرگ‌تر شود و کاردانو از گروه کوچکی از علاقه‌مندان به یک جامعه جهانی تبدیل شده‌است. همچنین رمزارز ADA در بیش از 30 صرافی پشتیبانی می‌شود و دارای یکی از بزرگترین مارکت‌کپ‌ها در میان سایر رمزارزها است. از طریق سایت Coinmarketcap.com می‌توانید اطلاعات بیشتری نظیر حجم معاملات، ارزش بازار و همچنین رنکینک لحظه‌ای رمزارز کاردانو را در بین سایر پروژه‌های دیگر ببینید و مقایسه کنید.

دروه‌ی دوم (غیرمتمرکزسازی): شلی Shelley

پس از اتمام دوره‌ی بایرون، دوره‌ی شلی آغاز می‌شود، که با استمرارِ توسعه و رشد شبکه‌ کاردانو همراه است. برخلاف دوره‌ی بایرون که فقط با ساخت شبکه بلاک‌چین و شروع تراکنش‌ها همراه بود، در دوره‌ی شلی، هدف، طراحی بستری برای تراکنش‌های آسان، سریع، بدون وقفه و کم‌ ریسک است.

دوره‌ی شلی، شامل قدم‌های اولیه‌ی بسیار مهمی برای غیرمتمرکز ساختن شبکه‌ Cardano است. در طول دوره‌ بایرون شبکه شکل گرفت و متحد شد و در دوره‌ی شلی نود‌های بیشتری توسط جامعه‌ی Cardano اداره می‌شوند. زمانی که اکثریت نود‌ها توسط اعضای شبکه‌ی کاردانو اداره شوند، غیرمتمرکز بودن کاردانو افزایش پیدا کرده و در نتیجه، امنیت و استحکام آن بیشتر می‌شود.

همچنین در این دوره، طرح وکالت و انگیزه‌ها(Delegation and incentives Scheme) نیز شروع شده و اعضای شبکه را به استیک کردن رمزارزهای آدا در استخرهای Cardano به ازای دریافت پاداش، تشویق می‌کند. پیش‌بینی این بوده است که در پایان دوره‌ی شلی، میزان غیرمتمرکز بودن کاردانو به 50 تا 100 برابر بیشتر از سایر شبکه‌های بلاک‌چین برسد. با‌توجه به بالا بودن میزان عدم تمرکز در کاردانو، ریسک کم‌تری در این شبکه وجود دارد. 

مصرف انرژی در شبکه‌ی بلاک‌چین کاردانو

میزان مصرف انرژی در شبکه‌ بلاک‌چین کاردانو بسیار کم‌تر از بلاک‌چین بیت‌کوین یا اتریوم است، زیرا که شبکه‌ بلاک‌چین Cardano از مکانیزم توافقی POS یا اثبات سهام‌داری استفاده می‌کند ولی بلاک‌چین بیت‌کوین از مکانیزم اثبات کار یا Proof of Work استفاده می‌کند، که انرژی بسیار بیشتری برای تولید بلوک‌های جدید مصرف می‌کند. نسبت مصرف انرژی شبکه‌ بلاک‌چین کاردانو نسبت به بیت‌کوین، تقریبا مانند نسبت مصرف برق یک خانواده نسبت به یک کشور است.

دروه‌ی سوم (قرارداد‌های هوشمند Smart Contracts) : دوره‌ی گوگن Goguen

در این دوره‌ تمرکز بر توسعه و پیشرفت قراردادهای هوشمند است و بستر مناسبی برای ساخت اپلیکیشن‌های غیر متمرکز Dapps، بر شبکه‌ی Cardano، ایجاد می‌شود. کاری که در این دوره انجام می‌شود، با فعالیت‌های دوره‌ی شلی موازی است و در جهت این است که به استفاده‌کنندگان متخصص و یا غیرمتخصص، این امکان داده شود تا بتوانند اقدام به ساخت و اجرای قراردادهای هوشمند در شبکه‌ی کاردانو بپردازند.

پلوتوس و زبان برنامه‌نویسی هسکل برای ساخت قراردادهای هوشمند

یکی از مهم‌ترین اهداف و دستاورد‌های مهم دوره‌ گوگن، ایجاد پلت‌فرم پلوتوس Plutus است. پلوتوس پلتفرمی است که برای توسعه و اجرای قراردادهای هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرد و با استفاده از زبان برنامه‌نویسی هاسکل Haskel کار می‌کند. پلوتوس باتوجه به امکانات و ویژگی‌های خاصی که دارد، باعث می‌شود تا میزان انسجام و قابلیت استفاده در ساخت و توسعه‌ی قراردادهای هوشمند نسبت به سایر پلت‌فرم‌ها، افزایش پیدا کند. 

ایجاد پلت‌فرمی مناسب برای تولید باکیفیت قراردادهای هوشمند، باعث می‌شود تا کاردانو تبدیل به بستر بسیار مناسبی برای ساخت اپلیکیشن‌های غیر متمرکز شده و امکانات این شبکه‌ را افزایش می‌دهد. 

دوره‌ی چهارم(مقیاس‌گذاری Scaling): دوره‌ی باشو یا Basho

در این دوره، بهینه‌سازی و بهبود مقیاس‌پذیرری(Scalability) و قابلیت همکاری(Interoperability) در شبکه‌ Cardano، انجام می‌شود. همان‌طور که پیش‌تر توضیح داده‌شد، این دو مورد، از چالش‌های بسیار بزرگ در شبکه‌های بلاک‌چین هستند و در این دوره، تمرکز بر بهبود این دو عامل مهم است. در عنوان‌های بالاتر، نحوه‌ بهبود و بهینه‌سازی این چالش‌ها در شبکه‌ کاردانو، توضیح داده شده‌است.

دوره‌ی پنجم( حاکمیت Governance): دوره‌ی ولتار یا VOLTAIRE

در مرحله‌ی نهایی یعنی ولتار، آخرین گام‌های مورد نیاز برای تبدیل شدن شبکه‌ Cardano به یک سیستم خودپایدار، برداشته می‌شود. در این مرحله با استفاده از سیستم رای‌گیری که براساس سهام‌داری(دارندگان کوین آدا) است. به‌عبارت دیگر هر کاربری که تعداد بیشتری آدا در اختیار داشته باشد، در رای نیز وزن بیشتری خواهد داشت.  بنابراین باوجود سیستم خزانه‌ کاردانو، مسئله‌ حاکمیت و مدیریت پروژه در شبکه‌ کاردانو بهبود پیدا کرده و این شبکه‌ به‌صورت کامل غیر‌متمرکز شده و از کنترل IOHK خارج می‌شود. 

سیستم خزانه‌ی کاردانو یا Treasury system

سیستم خزانه، یک مدل نوآورانه است که در شبکه‌ کاردانو ایجاد شده‌است. هدف از طراحی این مدل، تبدیل کاردانو به یک اکوسیستم خود پایدار است که برای توسعه و پیشرفت به‌صورت غیرمتمرکز، نیازی به کنترل یک سیستم مرکزی ندارد و افراد و اعضای موجود بر شبکه برای این موارد تصمیم‌گیری می‌کنند.  بر‌اساس این مدل، بخشی از پاداش‌های مربوط به ساخت هر بلوک جدید، وارد خزانه‌‌ Cardano می‌شود. پاداش‌هایی که در این خزانه جمع‌آوری می‌شود، برای توسعه‌ و تحول زیرساخت‌های شبکه‌ی Cardano، مورد استفاده قرار می‌گیرند. اگر شخصی، طرح یا پیشنهادی برای بهبود و تغییر در زیرساخت‌ها، فرآیندها و پروتکل‌های موجود در کاردانو داشته باشد، این موضوع را مطرح کرده و سهام‌داران شبکه‌(دارندگان توکن آدا) در مورد این پیشنهاد رای‌گیری می‌کنند. به‌این ترتیب اگر این طرح مورد قبول اعضا واقع شود، منابع مالی مورد نیاز برای اجرای آن، از خزانه تامین می‌شود. سیستم خزانه برای حل مسئله‌ حاکمیت در شبکه و غیرمتمرکزسازی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مقایسه‌ شبکه‌ اتریوم و کاردانو

هر دو شبکه‌ کاردانو و اتریوم دارای اهداف تقریبا مشابهی هستند و هر دو می‌خواهند به برترین پلت‌فرم‌های بلاک‌چین غیرمتمرکز و بستری برای ساخت ابزار‌ها و پروتکل‌های جدید، تبدیل شوند. زمانی که چارلز هاسکینسون (یکی از بنیان‌گذاران شبکه‌ی اتریوم و سازنده‌ اصلی Cardano) از پروژه‌ی اتریوم خارج شد و برای ساخت کاردانو شروع به کار کرد، دو هدف مهم در ذهن داشت. او می‌خواست شکبه‌ای طراحی کند که قابلیت مقیاس‌پذیری داشته و از امنیت بسیار بالایی برخوردار باشد، ویژگی‌هایی که به نظر او، هرگز در پروژه‌ی اتریوم محقق نمی‌شدند. درحال حاضر شبکه‌ی اتریوم در حال برطرف کردن مشکلات مربوط به مقیاس‌پذیری در شبکه‌ بلاک‌چین خود است.

سخن آخر

شبکه‌ کاردانو توسط تیم بسیار قدرت‌مند و متخصص ساخته‌ شده‌ است. نوآوری‌ها و راه‌ حل‌های ارائه‌شده برای حل مشکلات و چالش‌ها، با استفاده از مقالات و تحقیقات آکادمیک، پیشنهاد و توسعه داده شده‌اند. با‌توجه به نقشه‌ راه کاردانو، می‌توان گفت این شبکه دارای اهداف و چشم‌اندازهای بزرگی است، ولی هنوز همه‌ این اهداف به‌صورت کامل محقق نشده‌اند و طراحان و سازندگان این پروژه همچنان در حال بهبود و بهینه‌سازی این شبکه هستند. 

برای پیگیری آخرین پیشرفت‌ها و تغییرات ایجاد شده در این شبکه، مطابق عکس فوق می‌توانید به وب‌سایت roadmap.cardano.org مراجعه کنید و پس از ورود به آن، در قسمت وضعیت(Status)، آخرین به‌روز رسانی‌ها و تحولات ایجاد شده در شبکه را مشاهده کنید.

پولکادات (Polkadot) یکی از شبکه‌های بلاک‌چین نسل سوم است. مجری اصلی در طراحی و ساخت این پروژه دکتر گوین وود (Gavin wood) است که قبل از این پروژه مدیریت فنی شبکه اتریوم را بر عهده داشت.

پولکادات در حال حاضر از لحاظ معیار ارزش بازار در میان 10 رمزارز برتر در دنیا است. این شبکه‌، ساختار و سیستم متفاوت و منحصربه‌فردی دارد. شبکه‌های بلاکچین از زمان پیدایش تا الان، دارای محدودیت‌هایی بوده‌اند و این محدودیت‌ها باعث کاهش کارایی و اثربخشی استفاده‌ از آن‌ها در حل مشکلات شده‌است. به‌ همین منظور در شبکه‌ پولکادات تلاش شده‌ تا این چالش‌ها و محدودیت‌ها به بهترین نحو بهبود پیدا کند.

آشنایی با ارز دیجیتال پولکادات

در‌واقع، پولکادات یک شبکه بلاک‌چین چندبخشی (Sharded Blockchain network) است که مجموعه‌ای گوناگون از شبکه‌های بلاک‌چین مختلف را با یکدیگر ترکیب کرده و یک اکوسیستم غیرمتمرکز (Decentralized ecosystem) بسیار قدرت‌مند و مقیاس‌پذیر به وجود می‌آورد. شبکه پولکادات باعث مقیاس‌پذیری بلاک‌چین شده و انعطاف پذیری بلاک‌چین برای تحقق اهداف مختلف را بالا می‌برد. پولکادات این امکان را فراهم‌ می‌کند تا برنامه‌نویسان، استارت‌اپ‌ها و شرکت‌ها، بهترین استفاده را از تکنولوژی بلاک‌چین داشته‌باشند.

اشاره‌ای به مفاهیم زیرساختی در شبکه‌های بلاک‌چین

برای درک بهتر و عمیق‌تر از این‌که پولکادات چگونه کار می‌کند باید آشنایی خوبی از ابعاد مختلف شبکه‌های بلاک‌چین داشته‌باشیم. به‌طور‌کلی از نظر عملیاتی و کارایی، شبکه‌های بلاک‌چین دارای سه بعد بسیار اصلی هستند. این سه بعد عبارتند از مقیاس‌پذیری(Scalablity)، قابلیت همکاری(Interoperablity) و حاکمیت(Governance). در مقاله‌های دیگر به صورت کامل به این موارد پرداخته‌ شده‌ اما بهتر است در اینجا تعریف مختصری از این موارد را ارائه کنیم تا درک این موضوع برای شما آسان‌تر شود. در صورتی که روی این ابعاد کار بیشتری شود، سرعت، امنیت و غیرمتمرکز بودن شبکه‌ افزایش پیدا می‌کند. در شبکه پولکادات برای پرداختن به هرکدام از این چالش‌ها، روش‌ها و ساختاری تعبیه شده‌است.

مقیاس پذیری (Scalability) در شبکه‌های بلاک‌چین

مقیاس‌پذیری عبارت است از قابلیت افزایش کارایی یک شبکه از طریق افزایش منابع و امکانات محاسباتی. در‌واقع اکثر شبکه‌های بلاک‌چین، مقیاس‌پذیر نیستند. به این معنی که قابلیت افزایش کارایی آن‌ها با اضافه کردن منابع جدید به شبکه، وجود ندارد. مقیاس‌ یک شبکه عبارت است از تعداد تراکنش‌هایی که یک شبکه بلاک‌چین قادر است در یک زمان مشخص، مدیریت کند. این زمان معمولا یک ثانیه در نظر گرفته می‌شود و مقیاس‌ یک شبکه را بر‌اساس تعداد تراکنش‌ها در هر ثانیه (Transactions per second) یا همان (TPS) اندازه‌گیری می‌کنند.  به‌طور مثال، شبکه‌های بلاک‌چین بیت‌کوین و اتریوم، تنها قادر هستند، بین 5 تا 15 تراکنش در هر ثانیه را مدیریت کنند یا به عبارتی مقیاس آن‌ها بین 5 تا 15 TPS است.

مقیاس (Scale) شبکه پولکادات

سایر بلاک‌چین‌هایی که به‌صورت جداگانه کار می‌کنند، فقط می‌توانند حجم محدودی از ترافیک را پردازش کنند. اما همانطور که پیش‌تر گفته‌شد، پولکادات یک شبکه بلاک‌چین چندبخشی (Sharded Blockchain network) است که از مجموعه‌ای از بلاک‌چین‌هایی تشکیل شده که به صورت موازی با یکدیگر کار می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود تا از به‌وجود آمدن تنگنا‌ها (Bottlenecks) در هنگام پردازش تراکنش‌ها جلوگیری شود. قدرت پردازش موازی تراکنش‌ها، باعث بهبود و افزایش مقیاس‌پذیری شده و شرایط مناسبی را برای استفاده از این شبکه و رشد آن در آینده را به‌وجود می‌آورد.

قابلیت همکاری (Interoperablity)

واژه‌ی قابلیت همکاری یا Interoperablity در شبکه‌های بلاک‌چین، عبارت است از قابلیت تعامل و تبادل اطلاعات و داده‌ها بین انواع مختلفی از شبکه‌های بلاک‌چین که دارای ساختارهای متفاوت هستند. بنابراین شبکه‌های بلاک‌چینی که می‌خواهند قابلیت همکاری با سایر بلاک‌چین‌ها را داشته باشند، باید پلتفرم و ساختاری را طراحی کنند تا امکان تبادل و دسترسی به داده‌ها و اطلاعات بین شبکه بلاک‌چین آن‌ها و سایر شبکه‌ها، بدون نیاز به یک واسطه انجام شود.

حاکمیت (Governance)

یکی از مشکلات اساسی در شبکه‌های بلاک‌چین، بحث حاکمیت یا Governance است. تصمیمات مربوط به تغییرات در شبکه‌های بلاک‌چین باید توسط کل اعضای موجود در این شبکه مورد تایید قرار بگیرد. اما در بعضی از موارد به‌علت عدم توافق اعضا و اختلاف نظر‌هایی که بین افراد که وجود دارد، باعث می‌شود تا هاردفورک‌ها(Hardforks) یا فورک سخت در شبکه‌های بلاک‌چین ایجاد شوند.

حاکمیت (Governance) در شبکه پولکادات

سه دسته از یوزر‌های پولکادات می‌توانند در توسعه و تغییر شبکه مشارکت کنند.

• مجمع (Council)
• دارنداگان دات
• کمیته فنی (Tehcnical Committee)

دارنداگان دات

هرکدام از دارندگان توکن دات می‌توانند برای ایجاد تغییرات در شبکه پیشنهاداتی ارائه کنند یا پیشنهادات دیگران را تایید یا رد کنند.

مجمع (Council)

مجمع از افرادی تشکیل می‌شود که توسط دارندگان دات انتخاب می‌شوند. مجمع مسئل تصمیم‌گیری برای تغییرات و توسعه در شبکه است. آن‌ها پیشنهادات ارائه شده توسط سایر دارندگان دات را نیز رد یا تایید می‌کنند.

کمیته فنی (Tehcnical Committee)

کمیته فنی از تیم‌هایی تشکیل شده که به‌طور فعال در حال ساخت و توسعه پولکادات هستند و  می توانند در موارد اضطراری پیشنهادات خاصی برای ایجاد تغییر در شبکه، ارائه دهند. اعضای شبکه فنی توسط اعضای مجمع انتخاب می‌شوند.

ساختار و نحو‌ه‌ی عملکرد شبکه‌ پولکادات(Polkadot)

با توجه به مطالبی که در مورد ساختار بلاک‌چین گفتیم، حالا وقت آن است که ساختار شبکه پولکادات را توضیح دهیم. همانطور که گفته شد، پولکادات یک شبکه‌ زنجیره‌ای چندگانه (Multi chain Network) است که توسط یک شبکه‌ بلاک‌چین مرکزی(زنجیره‌ اصلی) که قلب آن است کنترل می‌شود و سایر شبکه‌های بلاک‌چین(زنجیره‌های موازی) به این شبکه‌ مرکزی متصل شده و با یکدیگر ترکیب و ادغام می‌شوند و یک شبکه واحد را تشکیل می‌دهند. پولکادات به منظور ادغام، تعامل و تبادل اطلاعات با سایر شبکه‌های بلاک‌چین ساخته شده‌است. بسیاری از شبکه‌های بلاک‌چین مانند بیت‌کوین از این قابلیت برخوردار نیستند. 

زنجیره‌ اصلی(Relay Chain) در پولکادات

 همانطور که گفته‌شد، زنجیره اصلی در‌واقع همان شبکه بلاک‌چین مرکزی و قلب پولکادات است که بر‌اساس نوع خاصی از مکانیزم توافقی اثبات سهام به اسم اثبات سهام منتخب (Nominated Proof of Stake) کار‌ می‌کند. در مورد ساختار این مکانیزم توافقی در ادامه توضیح بیشتری خواهم‌داد. ثبت نهایی تمامی تراکنش‌های موجود در شبکه در زنجیره اصلی انجام می‌شود. برای افزایش سرعت در شبکه اصلی، فرآیند اعتبار‌سنجی تراکنش‌های جدید از فرآیند اضافه‌شدن آن‌ها، مجزا شده‌است. وظیفه زنجیره اصلی تامین امنیت و منابع محاسباتی مورد نیاز برای زنجیره‌های موازی به منظور تایید تراکنش‌های جدید است. در واقع زنجیره اصلی وظیفه پشتیبانی از عملیات‌های انجام شده توسط زنجیره‌های موازی را دارد و از این طریق امنیت و سرعت کل شبکه را افزایش می‌دهد. با استفاده از این مدل سرعت پردازش تراکنش‌ها در این شبکه به بیش از 1000 تراکنش در ثانیه می‌رسد. 

زنجیره‌های موازی(Parachains) در پولکادات

زنجیره‌های موازی در پولکادات عبارتند از شبکه‌های بلاک‌چین مخصوصی که با استفاده از منابع محاسباتی موجود در زنجیره اصلی، اقدام به تایید و اعتبارسنجی تراکنش‌های جدید می‌کنند. به‌دلیل استفاده‌ زنجیره‌های موازی از منابع زنجیره اصلی، سرعت آن‌ها در تایید تراکنش‌ها افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه موجب افزایش مقیاس شبکه می‌شود. نکته‌ی جالبی که وجود دارد این است که هرکدام از این زنجیره‌های موازی می‌تواند قوانین مربوط و مستقل به خود را داشته‌باشد اما لازم است که تراکنش‌هایی که به زنجیره‌ اصلی ارسال می‌کند، برای زنجیره‌ اصلی قابل فهم باشد. هرکدام از این زنجیره‌های موازی برای یک هدف خاص و واحد ساخته می‌شوند. مثلا بعضی از آن‌ها برای تایید تراکنش‌های جدید و بعضی برای به‌کارگیری قراردادهای هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

اگرچه که زنجیره اصلی همیشگی است ولی زنجیره‌های موازی همیشگی نیستند و گاهی اوقات به زنجیره اصلی متصل هستند و گاهی اوقات اتصال آن‌ها قطع می‌شود. از آن‌جا که زنجیره‌های موازی از امکانات و منابع موجود در زنجیره‌ اصلی استفاده می‌کنند بنابراین باید در ازای این استفاده، هزینه‌ای نیز پرداخت کنند. هزینه‌ای که آن‌ها برای اتصال به شبکه اصلی باید پرداخت کنند این است که دارایی‌های خود را در طول استفاده از زنجیره اصلی، در شبکه قفل کنند. درواقع آن‌ها با قفل کردن دارایی‌های خود، فضایی از شبکه اصلی را اجاره می‌کنند.

پل‌ها یا Bridges در شبکه پولکادوت

پل‌ها ابزاری هستند که امکان ارتباط و تعامل شبکه پولکادات با سایر شبکه‌های بلاک‌چین را به وجود می‌آورند. آن‌ها با استفاده از زیرساخت‌های که توسط چارچوب لایه (Substrate Framework) ایجاد می‌شوند این کار را انجام می‌دهند.

Substrate یا لایه در پولکادات چیست؟

Substrate یا لایه در‌واقع، یک چارچوب ماژول‌دار، قابل دسترس (Open Source) و انعطاف‌پذیر است که برای ساخت شبکه‌های بلاک‌چین در پولکادات مورد استفاده قرار می‌گیرد. این چارچوب یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین اجزای شبکه‌ پولکادات است. چارچوب لایه دارای ماژول‌های متفاوتی برای طراحی شبکه‌های بلاک‌چین‌ متفاوت است. مثلا اگر کسی بخواهد بلاک‌چینی با مکانیزم توافقی اثبات سهام طراحی کند، می‌تواند با استفاده از ماژول زنجیره‌ اثبات سهام، این کار را انجام دهد. همچنین این چارچوب بسیار انعطاف‌پذیر است و این امکان را فراهم می‌کند تا افراد بتوانند ویژگی‌ها و امکانات جدیدی در آن به‌وجود بیاورند.

زنجیره اصلی و تمامی زنجیره‌های موازی که در شبکه پولکادات وجود دارند به‌وسیله چارچوب لایه ساخته شده‌اند. از آن‌جایی که ساختن یک شبکه‌ بلاک‌چین امری بسیار دشوار است و نیازمند صرف هزینه و زمان بسیار زیادی است، چارچوب لایه به گونه‌ای طراحی شده‌ تا افراد بتوانند با صرف هزینه و زمان کم‌تر شبکه بلاک‌چین مخصوص به خود را طراحی کنند. چارچوب لایه با استفاده از دو زبان برنامه‌نویسی راست (Rust) و واسم (Wasm) کار می‌کند. ویژگی‌هایی که این دو زبان برنامه‌نویسی دارند باعث افزایش سرعت و انعطاف‌پذیری در چارچوب لایه می‌شود. مهم‌ترین نکته‌ای که در استفاده همزمان از این دو زبان وجود دارد این است که سازندگان و توسعه‌دهندگان با استفاده از این روش از بروز فورک‌های سخت (Hard Forks) در شبکه جلو‌گیری می‌کنند. 

مکانیزم توافقی اثبات سهام منتخب (Nominated Proof of Stake) در شبکه‌ پولکادات

شبکه پولکادات از نوع خاصی از مکانیزم توافقی اثبات سهام استفاده می‌کند. در شبکه‌های بلوکی برای ساخته‌‌شدن بلوک‌های جدید و تایید آن‌ها از یک نوع مکانیزم توافقی(Consensus Mechanism) استفاده می‌شود. این مکانیزم همانطور که از نامش پیدا است، مورد توافق همه‌ی اعضای موجود در شبکه است. پروتکل اثبات سهام(Proof of stake) در واقع یک نوع مکانیزم توفقی است که برای ساخت و تایید بلوک‌های جدید در شبکه‌های بلاک‌چین، مورد استفاده قرار می‌گیرد (برای اطلاعات بیشتر مقاله روش اثبات سهام را مطالعه کنید).

در شبکه پولکادات برای ساخته‌شدن بلوک‌های جدید از پروتکل اثبات سهام  منتخب(Npos) استفاده می‌شود که اجزای متفاوتی نسبت به روش اثبات سهام عادی دارد. مهم‌ترین اجزای این روش عبارتند از اعتبارسنج‌ها (Validators) و نامزد‌ها (Nominators).  روش اثبات سهام  منتخب درواقع نوعی مکانیزم استیکینگ است که با استفاده از اعتبارسنج‌ها(Validators) و نامزد‌ها (Nominators) موجب امنیت شبکه می‌شود. 

اعتبارسنج‌ها (Validators)

اعتبارسنج‌ها افرادی(شاخه‌هایی) هستند که توسط نامزد‌ها برای انجام وظایف خاصی انتخاب می‌شوند. وظیفه‌ اعتبارسنج‌ها در شبکه تولید بلوک‌های جدید و تامین امنیت در شبکه است. اعتبارسنج‌ها به عنوان زیرساخت اصلی شبکه هستند و وظیفه سنگینی را بر عهده دارند. آن‌ها باید همیشه در حال تعامل و ارتباط با سایر اجزای شبکه باشند و امنیت و اطمینان در شبکه را تامین کنند. 

اعتبارسنج‌ها باید بخشی از دارایی‌ها خود را در شبکه قفل کنند. آن‌ها در واقع با این‌کار بخشی از دارایی‌های خود در قالب رمزارز دات را در شبکه پولکادات استیک می‌کنند. وقتی بخشی از دارایی‌ آن‌ها در شبکه استیک شود این موضوع باعث می‌شود که آن‌ها از اقدامات غیرقانونی پرهیز کنند. در‌واقع دارایی‌های استیک شده آن‌ها به عنوان وثیقه توسط شبکه گرفته می‌شود. اگر رفتار آن‌ها غلط باشد بخشی از دارایی آن‌ها توسط شبکه به عنوان جریمه ضبط می‌شود ولی اگر رفتار ‌آن‌ها درست باشد در ازای انجام وظایف خود و تابیعیت از قوانین، پاداش دریافت می‌کنند.

تعداد اعتبارسنج‌هایی که می‌توانند در شبکه پولکادات فعالیت کنند به‌دلیل ظرفیت شبکه محدود است. اما هرکسی(شاخه‌ای) که توانایی انجام این کار را دارد، می‌تواند برای انجام این‌کار داوطلب شده و به‌عنوان کاندید در فرآیند انتخابات شبکه شرکت کند.

نامزد‌ها(Nominators)

در شبکه پولکادات هر دارنده‌ رمزارز دات می‌تواند به‌عنوان نامزد در فرآیند انتخاب اعتبارسنج‌ها شرکت کند. برخلاف اعتبارسنج‌ها، تعداد نامزد‌ها محدود نیست. هر نامزد لیستی از کاندید‌های مورد‌نظر خود را ارائه کرده و تعداد مشخصی از رمزارز دات را برای حمایت از آن‌ها در شبکه استیک می‌کند. اگر کاندید‌های موجود در لیست او انتخاب شوند، او در پاداش‌ها و یا مجازات‌های آن اعتبارسنج شریک می‌شود. میزان شراکت در پاداش اعتبارسنج‌ها بر اساس تعداد دات‌هایی که برای حمایت از آن‌ها توسط نامزد استیک شده، تعیین می‌شود. نامزد‌ها باید در انجام نقش خود دقت بالایی داشته‌باشند تا امنیت شبکه تامین شود.

جمع‌کننده‌ها(Collator) در شبکه پولکادات

جمع‌کننده‌ها در شبکه پولکادات، شاخه‌هایی هستند که به صورت مستقیم به زنجیره‌های موازی متصل هستند. این جمع‌کننده‌ها وظیفه ساختن بلوک‌های جدید و اضافه کردن این بلوک‌ها به زنجیره‌ی بلوک‌های خود را دارند. جمع‌کننده‌ها به‌صورت مستقیم با اعتبارسنج‌ها در ارتباط هستند و اعتبارسنج‌ها، درستی و صحت بلوک‌های ساخته‌شده توسط جمع‌کننده‌ها را بررسی می‌کنند و در‌نهایت پس از تایید نهایی بلوک توسط اعتبارسنج‌ها، این بلوک جدید به زنجیره‌ مرکزی ارسال می‌شود.

ماهی‌گیران(Fisherman) در شبکه پولکادات

ماهی‌گیران افراد یا شاخه‌هایی هستند که دائما در حال بررسی و نظارت بر شبکه هستند. آن‌ها در صورت مشاهده  اقدامات غیر‌قانونی توسط اجزای مختلف شبکه، این اقدامات را گزارش می‌کنند.

مکانیزم توافقی اثبات سهام منتخب(Npos) فرآیند پیچیده‌ای است و ما در اینجا به‌صورت مختصری به آن پرداختیم. در مقاله‌ای دیگر این مکانیزم را به صورت کامل شرح داده‌ایم.

رمزارز دات DOT در شبکه پولکادات

توکن دات، رمزارز رایج و محلی در شبکه پولکادات است. ارزش بازار دات در حال حاضر در سایت کوین ‌مارکت‌کپ در رتبه نهم قرار دارد و درحال حاضر بیش از 985 میلیون واحد از این توکن در‌گردش است.

 توکن دات تنها یک رمزارز نیست و کاربرد‌های دیگری نیز دارد. به‌طور کلی، دارندگان این توکن می‌توانند در سه مورد مشارکت کنند:

• آ‌ن‌ها می‌توانند به‌عنوان اعتبارسنج یا نامزد در فرآیند استیکینگ و تامین امنیت شبکه شرکت کنند و از این طریق درآمد کسب کنند.
• آن‌ها می‌توانند با استفاده از مکانیزم‌های ایجاد‌شده در مدیریت شبکه مشارکت کنند.
• می‌توانند با اتصال توکن‌های خود به زنجیره اصلی به عنوان یک زنجیره‌ موازی در شبکه پولکادات عمل کنند.

استیکینگ (Staking) در پولکادات

فرآیند استیکینگ در پولکادات با استفاده از مکانیزم توافقی Npos یا اثبات سهام منتخب، کار می‌کند. در این روش اعتبارسنج‌ها و نامزد‌ها با استیک کردن بخشی از دارایی‌های خود در شبکه در مکانیزم اثبات سهام منتخب مشارکت می‌کنند. سود آن‌ها از محل کارمزد تراکنش‌های موجود در شبکه پرداخت می‌شود. 

Slashing یا جریمه استیکینگ در پولکادات

هنگامی که یک اعتبارسنج از قوانین پیروی نکند، شبکه، آن اعتبارسنج و همچنین نامزد‌هایی که آن را انتخاب کرده‌اند را جریمه می‌کند. این جریمه به صورت درصدی ثابت از کل دارایی‌هایی که اعتبارسنج‌ و نامزد‌های آن استیک کرده‌اند، محاسبه می‌شود. میزان جریمه با‌توجه به شدت تخلف تعیین شده و به چهار سطح مختلف تقسیم می‌شود و‌ از 1/0% تا 100%  میزان دارایی‌های استیک شده محاسبه می‌شود. تمامی دات‌های جریمه شده به خزانه پولکادات وارد می‌شوند و در آن‌جا تجمیع می‌شوند.

خزانه (Treasury) در پولکادات

شبکه پولکادات دارای یک خزانه است. منابع مالی این خزانه از محل کارمزد تراکنش‌ها، جریمه‌ها و ناکارآمدی‌های موجود در استیکینگ تامین می‌شود. منابع مالی موجود در خزانه برای اجرای طرح‌های پیشنهادی به‌کار گرفته می‌شوند. افرادی که می‌خواهند پیشنهادی برای توسعه شبکه بدهند باید 5% از کل منابع مورد نیاز برای اجرای طرح خود را در خزانه سپرده‌گذاری کنند و درصورتی که طرح آن‌ها رد شود، میزانی که سپرده‌گذاری کرده‌اند سوخته یا در خزانه قفل می‌شود. این مکانیزم برای جلوگیری از ارسال طرح‌های بیهوده است. سیستم خزانه در پولکادات یک روش بسیار خوب برای مدیریت بهتر شبکه است. مکانیزم‌هایی که در این سیستم در نظر گرفته‌شده باعث بهبود طرح‌ها و پیشنهاداتی است که برای توسعه شبکه ارائه می‌شوند. 

سخن آخر

در این مقاله قسمت‌های مختلف شبکه پولکادات توضیح داده‌شد. شبکه پولکادات ساختار جالب و نسبتا پیچیده‌ای دارد. قسمت‌های مختلف آن را به‌طور مختصر در این‌جا توضیح دادیم اما بعضی موارد تخصصی‌تر را در سایر مقاله‌ها بررسی خواهیم کرد. با توجه به ساختار شبکه پولکادات، بسیاری از چالش‌های شبکه‌های بلاک‌چین در آن برطرف شده‌است. افرادی که می‌خواهند با هزینه و زمان کم‌تر اقدام به توسعه شبکه‌های بلاک‌چین کنند، می‌توانند از پولکادات استفاده کنند. پولکادات دارای ظرفیت‌های بسیار و انعطاف‌پذیری بالایی برای استفاده‌های مختلف است و می‌تواند به‌عنوان پلتفرمی مناسب برای توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز استفاده شود.